Các khía cạnh tâm thần trong ghép tạng

TÓM TẮT

Tác động tâm lý – Theo dõi những người hiến thận cho thấy đa số họ có cảm xúc tích cực về việc hiến tạng. Ngược lại, người nhận thận thường gặp khó khăn khi ngỏ lời với người hiến sống do lo ngại về rủi ro sức khỏe của người hiến, các cơn đau sau phẫu thuật và khả năng thải ghép. (Xem ‘Tác động tâm lý của ghép tạng’ ở dưới.)

Trầm cảm

• Ghép thận – Bệnh thận giai đoạn cuối và quá trình ghép thận thường liên quan đến trầm cảm, tình trạng này làm giảm tuân thủ điều trị và có thể gây giảm tuổi thọ. Trầm cảm thường xuất hiện sớm sau ghép và có liên quan đến cả thải ghép cấp tính và mạn tính.
• Ghép các cơ quan khác – Trầm cảm cũng phổ biến ở những người nhận ghép các tạng khác. Ví dụ, tỷ lệ trầm cảm ở bệnh nhân ghép tim là 17% trong năm đầu sau ghép. Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc trầm cảm và rối loạn lo âu ở bệnh nhân ghép tim bao gồm: tiền sử tâm thần trước ghép, thiếu hỗ trợ xã hội, áp dụng chiến lược đối phó né tránh khi quản lý các vấn đề sức khỏe và lòng tự trọng thấp. (Xem ‘Trầm cảm’ ở dưới.)
• Điều trị thuốc cho trầm cảm – Các thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) thường được dùng để điều trị trầm cảm, nhưng có thể tương tác và làm tăng nồng độ thuốc ức chế calcineurin trong huyết thanh. (Xem ‘Điều trị thuốc’ ở dưới.)

Không tuân thủ điều trị – Người nhận tạng có thể không tuân thủ chế độ ăn uống và dùng thuốc theo chỉ định, điều này có thể dẫn đến thải ghép cấp và mất mảnh ghép. Các yếu tố nguy cơ gây kém tuân thủ bao gồm: các vấn đề tâm thần, tác dụng phụ của thuốc, tần suất dùng thuốc cao, thiếu hiểu biết về sự cần thiết của thuốc, khó khăn về tài chính, đặc thù nghề nghiệp văn phòng và thời gian sau ghép càng kéo dài. (Xem ‘Không tuân thủ điều trị’ ở dưới.)

Giáo dục bệnh nhân – Chúng tôi khuyến khích quý vị in hoặc gửi email nội dung thông tin dành cho bệnh nhân về ghép tim.