Rối loạn ám ảnh cưỡng chế ở người lớn: Dịch tễ học, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán

TÓM TẮT

• Dịch tễ học

  Tỷ lệ hiện mắc suốt đời của rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) trên toàn thế giới khoảng 1% đến 1,5%. Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ này là 2,3%. Ở người trưởng thành, nữ giới có tỷ lệ mắc cao hơn nam giới, tuy nhiên ở trẻ em, nam giới lại thường gặp hơn. (Xem thêm ‘Tỷ lệ lưu hành’ ở dưới.)

• Bệnh đồng mắc

  Các rối loạn tâm thần như rối loạn lo âu và rối loạn khí sắc phổ biến ở bệnh nhân OCD hơn so với quần thể chung. Ngoài ra, OCD cũng thường gặp hơn ở những người mắc tâm thần phân liệt, rối loạn khí sắc, rối loạn mặc cảm ngoại hình, rối loạn ăn uống và rối loạn tic. (Xem thêm ‘Các bệnh đồng mắc’ ở dưới.)

• Đặc điểm lâm sàng

  Đa số bệnh nhân OCD biểu hiện cả ám ảnh và cưỡng chế. (Xem thêm ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)

• Ám ảnh

  Ám ảnh là những ý nghĩ, hình ảnh hoặc sự thôi thúc lặp đi lặp lại, dai dẳng và xâm lấn, thường gây ra tình trạng lo âu hoặc khó chịu rõ rệt. Bệnh nhân OCD thường cố gắng phớt lờ, ức chế hoặc trung hòa những ý nghĩ này, thường thông qua một ý nghĩ hoặc hành vi khác (hành vi cưỡng chế). (Xem thêm ‘Ám ảnh và cưỡng chế’ ở dưới.)

• Cưỡng chế

  Cưỡng chế (hoặc các nghi thức) là những hành vi lặp đi lặp lại (ví dụ: rửa tay, kiểm tra) hoặc các hoạt động tâm trí (ví dụ: đếm, lặp lại các từ trong đầu) mà người bệnh cảm thấy bị thôi thúc phải thực hiện nhằm giảm bớt sự khó chịu do ám ảnh gây ra, hoặc thực hiện theo những quy tắc cứng nhắc. (Xem thêm ‘Ám ảnh và cưỡng chế’ ở dưới.)

• Các đặc điểm liên quan

  Các đặc điểm liên quan thường gặp ở bệnh nhân OCD bao gồm hành vi né tránh, ý nghĩ hoặc hành vi tự sát, và mức độ nhận thức bệnh khác nhau. Tỷ lệ xuất hiện ý nghĩ tự sát có sự dao động lớn giữa các nghiên cứu. Bệnh nhân OCD không có xu hướng gây hại cho người khác cao hơn so với quần thể chung. (Xem thêm ‘Các đặc điểm liên quan’ ở dưới.)

• Diễn tiến

  OCD thường khởi phát ở thời thơ ấu hoặc tuổi vị thành niên và kéo dài suốt đời. Bệnh gây suy giảm chức năng và làm giảm chất lượng cuộc sống. (Xem thêm ‘Diễn tiến lâm sàng và biến chứng’ ở dưới.)

• Đánh giá

  Chúng tôi nghi ngờ chẩn đoán OCD ở những cá nhân có các ý nghĩ, sự thôi thúc hoặc hình ảnh xâm lấn, tái diễn và dai dẳng, hoặc ở những người có các hành vi hoặc hoạt động tâm trí lặp đi lặp lại (ví dụ: đếm). Để xác định xem các triệu chứng này có tính bệnh lý hay không, chúng tôi đánh giá thời gian bệnh nhân dành cho các triệu chứng cũng như mức độ khó chịu và suy giảm chức năng liên quan. Đồng thời, chúng tôi cũng đánh giá các đặc điểm khác để gợi ý các rối loạn thay thế hoặc đồng mắc. (Xem thêm ‘Đánh giá’ ở dưới.)

• Chẩn đoán

  Chẩn đoán OCD dựa trên sự hiện diện của ám ảnh, cưỡng chế, hoặc cả hai. Các triệu chứng phải gây tốn thời gian (ví dụ: hơn một giờ mỗi ngày) hoặc gây ra sự khó chịu đáng kể, hoặc làm suy giảm nghiêm trọng chức năng xã hội, nghề nghiệp và các lĩnh vực hoạt động khác. (Xem thêm ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

• Chẩn đoán phân biệt

  Chúng tôi phân biệt OCD với các rối loạn khác bằng cách đánh giá mối liên hệ giữa hành vi cưỡng chế và các ám ảnh tiềm ẩn, đặc điểm và diễn tiến của triệu chứng (ví dụ: liệu các triệu chứng chỉ giới hạn ở một ý niệm cụ thể như khiếm khuyết về ngoại hình trong rối loạn mặc cảm ngoại hình hay không), và mức độ khủng hoảng tâm lý xã hội. Chẩn đoán phân biệt bao gồm các rối loạn lo âu, các rối loạn phổ ám ảnh cưỡng chế (như chứng nhổ tóc, rối loạn tích trữ và rối loạn mặc cảm ngoại hình), rối loạn tic, rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế, rối loạn trầm cảm chủ yếu và các rối loạn loạn thần. (Xem thêm ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)