Tổng quan về viêm cơ do virus

TÓM TẮT

Nguyên nhân – Virus cúm A, B và enterovirus là những tác nhân gây viêm cơ phổ biến nhất được ghi nhận tại Hoa Kỳ. Viêm cơ do virus hiếm khi biến chứng thành tiêu cơ vân, và chỉ có một số ít trường hợp được báo cáo liên quan đến nhiều loại virus khác nhau. (Xem thêm mục ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)

Dịch tễ học – Mặc dù các dữ liệu chi tiết về dịch tễ học của viêm cơ do từng loại virus cụ thể còn hạn chế, nhưng các đặc điểm nhân khẩu học thường tuân theo đặc điểm nhiễm trùng của chính loại virus đó. Ví dụ: virus coxsackie, virus Epstein-Barr (EBV), virus herpes simplex (HSV), parainfluenza, cytomegalovirus (CMV), sởi và virus varicella-zoster (VZV) thường gặp ở trẻ em; trong khi sốt xuất huyết Dengue, Chikungunya, adenovirus và echovirus ảnh hưởng tương đương ở cả trẻ em và người lớn.

Biểu hiện lâm sàng – Phổ lâm sàng của tổn thương cơ trong viêm cơ cấp do virus dao động từ các tình trạng đau cơ lành tính phổ biến cho đến tiêu cơ vân (một số trường hợp dẫn đến suy thận do myoglobin niệu).

Triệu chứng do nhiễm virus – Bệnh nhân có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sốt, chán ăn và đau khớp, cùng với các triệu chứng tại cơ quan bị tổn thương như phổi hoặc đường tiêu hóa. (Xem thêm mục ‘Triệu chứng do nhiễm virus’ ở dưới.)

Triệu chứng liên quan đến cơ – Các triệu chứng tại cơ có thể xuất hiện đồng thời hoặc ngay sau các triệu chứng nhiễm virus toàn thân. Đôi khi, triệu chứng cơ lại là dấu hiệu khởi phát của bệnh lý virus. Các triệu chứng này bao gồm đau cơ, yếu cơ, sưng cơ và nước tiểu sẫm màu (pigmenturia). (Xem thêm mục ‘Triệu chứng liên quan đến cơ’ ở dưới.)

Tiêu cơ vân – Tiêu cơ vân khởi phát do nhiễm virus tương đối ít gặp nhưng có thể là một biến chứng đe dọa tính mạng. (Xem thêm mục ‘Tiêu cơ vân’ ở dưới.)

Đánh giá

Tiền sử và khám lâm sàng – Đối với bệnh nhân nghi ngờ viêm cơ do virus, cần khai thác kỹ vị trí phân bố của tình trạng đau cơ và thời điểm khởi phát triệu chứng (xảy ra trong giai đoạn tiền triệu hay đồng thời với khởi phát lâm sàng của nhiễm virus). Khám thực thể tổng quát cần bao gồm khám thần kinh – cơ để đánh giá tình trạng yếu cơ ở bất kỳ nhóm cơ nào. Các nhóm cơ gốc chi thường bị ảnh hưởng nhiều hơn các nhóm cơ ngọn chi. (Xem thêm mục ‘Tiền sử và khám lâm sàng’ ở dưới.)

Xét nghiệm và thăm dò – Mục tiêu của các xét nghiệm là xác nhận tổn thương cơ, loại trừ các nguyên nhân khác, đánh giá biến chứng như tiêu cơ vân và xét nghiệm tìm virus cụ thể. Điện cơ đồ (EMG) và đo dẫn truyền thần kinh (NCS) có thể được chỉ định cho những bệnh nhân có chẩn đoán không rõ ràng. (Xem thêm mục ‘Xét nghiệm và thăm dò’ và ‘Xét nghiệm tìm virus cụ thể’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Trong hầu hết các trường hợp, chẩn đoán viêm cơ cấp do virus có thể được xác lập dựa trên các căn cứ lâm sàng, bao gồm tiền sử, đặc điểm khám thực thể và các kết quả xét nghiệm xác nhận. (Xem thêm mục ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Điều trị – Việc điều trị viêm cơ do virus cần được cá thể hóa dựa trên loại triệu chứng, mức độ nghiêm trọng và mức độ tăng creatine kinase (CK) nếu có. Đa số các trường hợp là tự giới hạn và không có bằng chứng bệnh lý về viêm. Mục tiêu điều trị là giảm triệu chứng và xử trí các biến chứng nếu xảy ra. Bệnh nhân có thể được điều trị bằng thuốc giảm đau (ví dụ: acetaminophen) và thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) để làm giảm các triệu chứng liên quan đến virus. (Xem thêm mục ‘Điều trị’ ở dưới.)

Bệnh nhân viêm cơ cấp do virus biến chứng tiêu cơ vân thường cần điều trị bổ sung để dự phòng tổn thương thận cấp. (Xem thêm “Phòng ngừa và điều trị tổn thương thận cấp do sắc tố heme (bao gồm tiêu cơ vân)”.)

Các hội chứng lâm sàng đặc thù

• Viêm cơ cấp lành tính ở trẻ em (BACM) là một bệnh lý tự giới hạn đi kèm với nhiễm virus cấp tính, thường quan sát thấy ở trẻ em trong các đợt dịch cúm. (Xem thêm mục ‘Viêm cơ cấp lành tính ở trẻ em’ ở dưới.)
• Echovirus (một loại enterovirus) có liên quan đến bệnh cơ mạn tính ở bệnh nhân giảm gamma globulin huyết, về lâm sàng có thể giống với viêm đa cơ (PM) hoặc viêm da cơ (DM). (Xem thêm mục ‘Bệnh cơ liên quan đến Echovirus’ ở dưới.)
• Một số bệnh nhân không hồi phục ngay sau nhiễm virus cấp tính. Các hội chứng hậu nhiễm virus, chẳng hạn như trong COVID-19 (long COVID) và nhiễm EBV, có liên quan đến các triệu chứng kéo dài hơn, cụ thể là mệt mỏi cơ và không dung nạp khi vận động. (Xem thêm mục ‘Các loại virus khác gây triệu chứng cơ kéo dài’ ở dưới.)