TÓM TẮT
Yếu tố nguy cơ – Bệnh lý cơ là một tác dụng phụ điển hình của liệu pháp glucocorticoid, có thể xảy ra với bất kỳ chế phẩm glucocorticoid nào nhưng thường gặp hơn khi dùng đường toàn thân. Nguy cơ tăng cao ở bệnh nhân cao tuổi, ít vận động và bệnh nhân ung thư. (Xem ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)
Liều dùng và thời gian điều trị – Mặc dù liều dùng và thời gian điều trị trước khi khởi phát yếu cơ có sự khác biệt lớn, nhưng nhìn chung có mối liên hệ về liều lượng đối với liệu pháp glucocorticoid toàn thân. Việc khởi đầu liều prednisone từ 40 đến 70 mg/ngày có thể dẫn đến bệnh lý cơ do steroid trong vòng 30 ngày. Ngược lại, bệnh lý cơ do glucocorticoid hiếm gặp ở những bệnh nhân điều trị với liều prednisone hoặc tương đương dưới 10 mg/ngày. (Xem ‘Các yếu tố nguy cơ liên quan đến glucocorticoid’ ở dưới.)
Yếu cơ – Bệnh lý cơ do glucocorticoid có thể xuất hiện ngay khi bắt đầu điều trị toàn thân hoặc trong quá trình điều trị duy trì mạn tính khi tăng liều. Bệnh nhân thường khởi phát yếu cơ gốc chi tiến triển chậm, sau đó là teo các nhóm cơ gốc chi. Không xuất hiện tình trạng đau cơ hay ấn đau cơ. Yếu chi dưới thường xảy ra trước và nghiêm trọng hơn so với chi trên. (Xem ‘Yếu cơ’ ở dưới.)
Các triệu chứng khác – Các biểu hiện khác của hội chứng Cushing như mặt tròn kiểu mặt trăng, đái tháo đường, thay đổi tâm trạng, da mỏng dễ tổn thương và loãng xương thường xuất hiện (nhưng không phải trong mọi trường hợp). (Xem ‘Các triệu chứng khác’ ở dưới.)
Kết quả xét nghiệm và các thăm dò khác – Men cơ trong giới hạn bình thường; điện cơ đồ (EMG) có thể bình thường hoặc cho thấy bệnh lý cơ không gây kích thích; sinh thiết cơ cho thấy teo sợi cơ loại IIb không đặc hiệu, không có dấu hiệu hoại tử hay viêm. (Xem ‘Kết quả xét nghiệm và các thăm dò khác’ ở dưới.)
Chẩn đoán – Không có xét nghiệm chẩn đoán xác định cho bệnh lý cơ do glucocorticoid. Việc chẩn đoán dựa trên tiền sử, thời điểm tiếp xúc với glucocorticoid và việc loại trừ các nguyên nhân gây bệnh lý cơ khác. Chẩn đoán thường được xác lập khi ghi nhận sự cải thiện về sức cơ trong vòng 3 đến 4 tuần sau khi giảm liều. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Xử trí – Can thiệp quan trọng nhất là giảm thiểu liều dùng và thời gian điều trị glucocorticoid. Sức cơ bắt đầu cải thiện trong vòng 3 đến 4 tuần sau khi giảm liều đủ mức và cuối cùng sẽ hồi phục hoàn toàn ở hầu hết bệnh nhân nếu có thể ngừng điều trị glucocorticoid. (Xem ‘Xử trí’ ở dưới.)