Dầu cá: Tác dụng sinh lý và cách sử dụng

TÓM TẮT

Thành phần hoạt tính của dầu cá – Các nghiên cứu trên động vật và người đã xác định axit béo không bão hòa đa omega-3 chuỗi dài, bao gồm axit eicosapentaenoic (EPA, 20:5n-3) và axit docosahexaenoic (DHA, 22:6n-3), là những thành phần hoạt tính chính trong hải sản và dầu cá. (Xem ‘Tác động tiềm tàng lên hệ tim mạch và chuyển hóa’ ở dưới.)

Vai trò lâm sàng tiềm năng

• Bệnh nhân tăng triglyceride máu – Liều dùng EPA và/hoặc DHA cao mỗi ngày (3 đến 4 g/ngày) có thể làm giảm nồng độ triglyceride huyết thanh từ 25% đến 50%. Vai trò của dầu cá trong điều trị tăng triglyceride máu được thảo luận riêng. (Xem “Quản lý tăng triglyceride máu ở người lớn”, phần ‘Axit béo omega-3 từ biển’.)
• Các đối tượng bệnh nhân khác – Vai trò của việc bổ sung axit béo omega-3 trong quản lý lipid ở những bệnh nhân không tăng triglyceride máu được thảo luận riêng. (Xem “Tổng quan về dự phòng cấp 1 bệnh tim mạch ở người lớn”, phần ‘Axit béo omega-3’ và “Quản lý lipid bằng chế độ ăn uống hoặc thực phẩm bổ sung”.)
• Rung nhĩ – Axit béo omega-3 dường như không làm giảm nguy cơ tái phát rung nhĩ, và việc bổ sung dầu cá liều cao có thể làm tăng nguy cơ này. (Xem ‘Tác động hệ thống’ ở dưới và “Quản lý tăng triglyceride máu ở người lớn”, phần ‘Độ an toàn’.)
• Các tác động tim mạch khác – Dựa trên kết quả không đồng nhất từ các thử nghiệm, hiệu quả của việc bổ sung dầu cá trong việc giảm các biến cố tim mạch lâm sàng, chẳng hạn như tử vong do tim mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ, hiện vẫn chưa rõ ràng. Mặc dù một số nghiên cứu cho thấy axit béo omega-3 (qua chế độ ăn hoặc thực phẩm bổ sung) có tiềm năng mang lại lợi ích về tim mạch và chuyển hóa (hình 2), nhưng những tác động này ở mức độ khiêm tốn và phụ thuộc vào liều lượng. (Xem ‘Tổng quan’ ở dưới và “Quản lý tăng triglyceride máu ở người lớn”, phần ‘Tác động lên các kết cục tim mạch’.)

Chế phẩm – Các chế phẩm dầu cá hiện có dưới dạng thuốc kê đơn hoặc thực phẩm chức năng, với thành phần và liều lượng khác nhau. Chúng thường được chiết xuất từ các loài cá nhỏ vùng biển hoặc từ tảo. (Xem ‘Chế phẩm’ ở dưới.)

Độ an toàn – Bằng chứng hiện tại cho thấy các thực phẩm bổ sung dầu cá an toàn. Chúng không liên quan đến việc tăng nguy cơ xuất huyết hoặc ung thư, và việc phơi nhiễm đáng kể với các chất gây ô nhiễm từ dầu cá không phải là mối lo ngại chính. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyến cáo cộng đồng không nên dùng quá 3 g/ngày tổng hợp EPA và DHA, trong đó liều từ thực phẩm bổ sung không quá 2 g/ngày, trừ khi có hướng dẫn của bác sĩ. (Xem ‘Tổng quan’ ở dưới và ‘Độ an toàn’ ở dưới.)