Nhiễm toan ceton do đái tháo đường ở trẻ em: Tổn thương não (phù não)

TÓM TẮT

Tỷ lệ mắc và kết cục – Tổn thương não (phù não) xảy ra trong khoảng 0,3 đến 0,9% các trường hợp nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA) ở trẻ em và là nguyên nhân gây ra hầu hết các ca tử vong liên quan đến DKA. Ở những trẻ tổn thương não do DKA, tỷ lệ tử vong và di chứng thần kinh vĩnh viễn là rất cao. Các thể tổn thương não kín đáo hơn thường gặp trong DKA. Một đợt DKA đơn độc có thể gây suy giảm nhẹ về trí nhớ, và nhiều đợt DKA tái diễn có liên quan đến suy giảm nhận thức. (Xem thêm ‘Tỷ lệ mắc’ và ‘Kết cục’ ở dưới.)

Yếu tố nguy cơ – Trẻ có nồng độ nitơ urê máu (BUN) tăng, toan chuyển hóa nặng và giảm carbonic máu có nguy cơ tổn thương não cao nhất. Trẻ nhỏ và trẻ mới khởi phát đái tháo đường thường dễ gặp các yếu tố nguy cơ này do việc chẩn đoán DKA ở những đối tượng này thường chậm trễ. (Xem thêm ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)

Theo dõi lâm sàng – Trẻ đang điều trị DKA cần được theo dõi chặt chẽ các dấu hiệu và triệu chứng của tổn thương não (bảng 1A-B). (Xem thêm ‘Phác đồ theo dõi’ và ‘Tiêu chuẩn lâm sàng’ ở dưới.)

Quyết định điều trị – Các thay đổi trên chẩn đoán hình ảnh não có thể xuất hiện muộn trong quá trình tiến triển của tổn thương não. Do đó, quyết định điều trị phải dựa trên đánh giá lâm sàng (bảng 1A). Chẩn đoán hình ảnh có thể hữu ích để loại trừ các nguyên nhân gây suy giảm thần kinh khác nhưng không được làm chậm trễ việc điều trị. (Xem thêm ‘Điều trị’ ở dưới.)

Phương pháp điều trị – Tổn thương não có tỷ lệ tử vong và bệnh tật cao, cần được điều trị kịp thời bằng liệu pháp thẩm thấu khi nghi ngờ mạnh mẽ dựa trên các tiêu chuẩn lâm sàng, ngay cả trước khi có kết quả chẩn đoán hình ảnh (bảng 1A) (xem ‘Điều trị’ ở dưới):

• Chúng tôi đề xuất điều trị bằng mannitol (0,5 đến 1 g/kg) thay vì nước muối ưu trương (Khuyến cáo 2C). Bằng chứng hạn chế cho thấy nước muối ưu trương có thể liên quan đến tỷ lệ tử vong cao hơn so với mannitol.
• Nếu trạng thái tinh thần không cải thiện trên lâm sàng, nên lặp lại liều tương tự sau 30 phút. Việc sử dụng nước muối ưu trương (2,5 đến 5 mL/kg truyền trong 10 đến 15 phút) là hợp lý nếu điều trị ban đầu bằng mannitol không mang lại hiệu quả cải thiện trạng thái tinh thần.
• Có thể cần đặt nội khí quản và thông khí cơ học; tuy nhiên, cần tránh thông khí quá mức (ví dụ: làm giảm phân áp carbon dioxide [pCO₂] xuống dưới mức phù hợp với mức độ toan của bệnh nhân).