Nang buồng trứng ở trẻ nhũ nhi, trẻ em và thanh thiếu niên

TÓM TẮT

Nang buồng trứng ở thai nhi và trẻ sơ sinh

Đặc điểm lâm sàng – Nang trứng buồng trứng là một phát hiện tình cờ phổ biến trên siêu âm tiền sản. Ở trẻ sơ sinh, nang trứng thường biểu hiện là một khối u vùng chậu hoặc ổ bụng di động, không triệu chứng và được xác định thông qua siêu âm. Hầu hết các nang buồng trứng ở thai nhi và trẻ sơ sinh đều tự thoái triển; các biến chứng hiếm gặp (bảng 1). (Xem thêm mục ‘Đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán’, ‘Biến chứng’ và ‘Diễn tiến tự nhiên’ ở dưới.)

Xử trí – Đối với các nang buồng trứng đơn thuần ở thai nhi và trẻ sơ sinh, chúng tôi khuyến nghị theo dõi ban đầu thay vì chọc hút (Khuyến cáo 2C). Với những nang tăng kích thước hoặc tồn tại ≥ 4 tháng sau sinh, các lựa chọn hợp lý bao gồm tiếp tục theo dõi, chọc hút hoặc phẫu thuật cắt nang. Nếu nang không biến mất sau bốn tháng, có thể là dấu hiệu của bệnh lý ác tính (rất hiếm), xoắn buồng trứng dẫn đến mất buồng trứng, hoặc các bệnh lý không thuộc buồng trứng. (Xem thêm mục ‘Xử trí’ ở dưới.)

Tư vấn – Người chăm sóc trẻ sơ sinh có nang buồng trứng cần được tư vấn về các dấu hiệu và triệu chứng của xoắn buồng trứng để kịp thời đưa trẻ đi cấp cứu. (Xem thêm mục ‘Xoắn buồng trứng’ ở dưới.)

Nang buồng trứng ở trẻ nhũ nhi và trẻ em tiền dậy thì

Đặc điểm lâm sàng – Ở trẻ nhũ nhi và trẻ em tiền dậy thì, nang buồng trứng thường biểu hiện là một khối u ổ bụng không triệu chứng, làm tăng chu vi bụng, hoặc là một phát hiện tình cờ trên chẩn đoán hình ảnh. Khi có triệu chứng, bệnh nhân thường gặp tình trạng đau bụng, chướng bụng, tiểu nhiều lần hoặc bí tiểu. Đau bụng cấp dữ dội có thể là hậu quả của xoắn, vỡ, xuất huyết hoặc nhồi máu nang. Các nang có hoạt tính nội tiết có thể liên quan đến dậy thì sớm hoặc nam hóa. (Xem thêm mục ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Đánh giá và chẩn đoán – Siêu âm là phương pháp chẩn đoán hình ảnh ưu tiên để xác định nang xuất phát từ buồng trứng và đánh giá chi tiết đặc điểm của nang (ví dụ: kích thước, tính chất phức tạp). Những trẻ gái có dấu hiệu phát triển giới tính sớm hoặc nam hóa, hoặc có các khối nang buồng trứng lớn, tái phát, đa nang cần được đánh giá tình trạng dậy thì sớm. (Xem thêm mục ‘Chẩn đoán và đánh giá bổ sung’ ở dưới.)

Xử trí – Việc xử trí tùy thuộc vào hình thái của nang, biểu hiện lâm sàng và các triệu chứng. Đối với bệnh nhân không có triệu chứng, chúng tôi đề xuất theo dõi ban đầu với những nang có hình ảnh thuần nhất trên siêu âm hoặc có các dấu hiệu gợi ý xuất huyết trong nang (ví dụ: có ít hồi âm nội nang hoặc mảnh vụn nhưng không có các đặc điểm phức tạp khác như vách ngăn, tăng thành phần đặc hoặc vôi hóa) (Khuyến cáo 2C). Những nang này gần như chắc chắn là lành tính. (Xem thêm mục ‘Xử trí’ ở dưới.)

Nang buồng trứng ở trẻ vị thành niên

Đặc điểm lâm sàng – Nang buồng trứng đơn thuần và phức tạp thường gặp ở trẻ vị thành niên sau khi có kinh nguyệt. Bệnh nhân có thể không có triệu chứng hoặc kèm theo rối loạn kinh nguyệt hoặc đau vùng chậu. Các nang kích thước lớn có thể gây tiểu nhiều lần, táo bón hoặc cảm giác chèn ép ở bụng dưới. (Xem thêm mục ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)

Đánh giá và chẩn đoán – Quá trình đánh giá bao gồm khai thác chi tiết tiền sử kinh nguyệt và tình dục, khám thực thể, xét nghiệm beta-hCG trong nước tiểu và siêu âm để phân biệt nang buồng trứng với các chẩn đoán phân biệt khác (ví dụ: tổn thương gây tắc nghẽn cơ quan sinh dục, u buồng trứng, mang thai). Các đánh giá bổ sung tùy thuộc vào các phát hiện lâm sàng đi kèm (ví dụ: xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục). (Xem thêm mục ‘Đánh giá và chẩn đoán’ và ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)

Xử trí – Xử trí nang buồng trứng ở trẻ vị thành niên thay đổi tùy theo loại nang (nang trứng hay nang hoàng thể), kích thước, đặc điểm lâm sàng và các triệu chứng kèm theo. Nang buồng trứng ở tuổi vị thành niên thường được quản lý bởi bác sĩ sản phụ khoa nhi và vị thành niên, bác sĩ sản phụ khoa người lớn hoặc bác sĩ ngoại nhi. (Xem thêm mục ‘Xử trí’ ở dưới.)

• Đối với bệnh nhân vị thành niên phát hiện nang trứng qua thăm khám định kỳ, chúng tôi đề xuất theo dõi ban đầu (Khuyến cáo 2C). Hầu hết các nang này sẽ tự thoái triển trong vòng 2 đến 8 tuần.
• Đối với bệnh nhân vị thành niên có nang hoàng thể nhưng không đau hoặc không xuất huyết trong phúc mạc, chúng tôi đề xuất theo dõi ban đầu (Khuyến cáo 2C). Hầu hết các nang hoàng thể không triệu chứng sẽ tự tiêu (tức là thoái triển và biến mất) trong vòng 3 tháng.
• Đối với bệnh nhân vị thành niên có nang trứng hoặc nang hoàng thể, sau khi thảo luận về lợi ích, rủi ro với bệnh nhân và người chăm sóc cũng như nhận được sự đồng thuận, chúng tôi chỉ định thuốc tránh thai đường uống phối hợp đơn pha estrogen/progestin với hàm lượng ethinyl estradiol ≥ 35 mcg nhằm ngăn ngừa khả năng hình thành các nang chức năng mới, điều này giúp dễ dàng đánh giá xem nang ban đầu đã biến mất hay chưa.

Biến chứng của nang buồng trứng – Xoắn, vỡ và xuất huyết buồng trứng là những biến chứng quan trọng của nang buồng trứng. Các biến chứng này có thể biểu hiện bằng cơn đau bụng dưới một bên cấp tính, dữ dội và cần được đánh giá khẩn cấp. (Xem thêm mục ‘Biến chứng của nang buồng trứng’ ở dưới và “Xoắn buồng trứng và vòi trứng”.)