Đau ở trẻ em: Tiếp cận đánh giá đau và tổng quan các nguyên tắc xử trí

TÓM TẮT

Đánh giá – Việc đánh giá tình trạng đau ở trẻ em bao gồm (xem ‘Đánh giá’ ở dưới):

• Xác định đặc điểm loại đau (đau thụ cảm so với đau thần kinh) (xem ‘Các loại đau’ ở dưới)
• Xác định nguồn gốc và vị trí đau (xem ‘Nguồn gốc và vị trí’ và ‘Công cụ xác định vị trí đau’ ở dưới)
• Đánh giá mức độ nghiêm trọng và tác động tâm lý (xem ‘Đánh giá mức độ nghiêm trọng’ và ‘Tác động đến đời sống hàng ngày’ ở dưới)

Đánh giá mức độ nghiêm trọng – Phương pháp đánh giá mức độ đau ở trẻ em tùy thuộc vào khả năng nhận thức của trẻ (xem ‘Đánh giá mức độ nghiêm trọng’ ở dưới):

• Sử dụng phương pháp tự báo cáo đối với những trẻ có khả năng hiểu và mô tả mức độ đau theo một dải liên tục (ví dụ: thang nhìn trực quan – VAS, thang FACES (hình 2)). (Xem ‘Tự báo cáo’ ở dưới.)
• Đối với trẻ sơ sinh và trẻ em không có khả năng tự báo cáo, sử dụng các thang đo quan sát hành vi (ví dụ: công cụ r-FLACC – Face, Legs, Activity, Cry, Consolability cải tiến (bảng 1)). Cần lưu ý rằng phản ứng của cha mẹ đối với cơn đau của trẻ có thể ảnh hưởng đến hành vi của trẻ. (Xem ‘Công cụ quan sát’ ở dưới.)
• Việc đánh giá đau ở trẻ không nói được có tổn thương thần kinh thường gặp nhiều khó khăn do trẻ không thể tự báo cáo. Tuy nhiên, các công cụ quan sát dựa trên phản ứng hành vi, kết hợp với thông tin từ người chăm sóc hàng ngày (ví dụ: cha mẹ), sẽ hỗ trợ đắc lực trong việc đánh giá đau ở nhóm trẻ này. (Xem ‘Trẻ không nói được có tổn thương thần kinh’ ở dưới.)

Điều trị – Mục tiêu của quản lý đau ở trẻ em là giảm, kiểm soát hoặc ngăn ngừa đau. Phương pháp điều trị thay đổi tùy theo loại, nguồn gốc, mức độ và thời gian đau. Các nguyên tắc chung trong điều trị đau ở trẻ em bao gồm (xem ‘Tổng quan về điều trị’ ở dưới):

• Thực hiện đánh giá mức độ đau định kỳ trong suốt quá trình điều trị. (Xem ‘Đánh giá mức độ nghiêm trọng’ ở dưới.)
• Điều trị đau bao gồm cả biện pháp phi dược lý và dược lý. Các liệu pháp phi dược lý (ví dụ: liệu pháp nhận thức, hành vi, vật lý và hỗ trợ) nên được áp dụng cho trẻ phải thực hiện các thủ thuật gây đau và/hoặc trẻ cần điều trị bằng thuốc. (Xem ‘Can thiệp phi dược lý’ ở dưới.)
• Đau mức độ nhẹ thường có thể điều trị hiệu quả bằng acetaminophen và các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs). (Xem ‘Thuốc giảm đau không opioid’ ở dưới.)
• Đau mức độ trung bình đến nặng thường được điều trị bằng các thuốc opioid (ví dụ: morphine, hydromorphone, oxycodone, hydrocodone, fentanyl, methadone) (bảng 3). Việc lựa chọn opioid tùy thuộc vào cường độ và thời gian đau, đường dùng ưu tiên, các tác dụng không mong muốn đi kèm, kinh nghiệm điều trị trước đó (nếu có), cũng như nguyện vọng của bệnh nhân và gia đình. (Xem ‘Opioids’ ở dưới.)
• Ưu tiên sử dụng thuốc giảm đau đường uống khi có thể để tránh các đường dùng gây đau.
• Cần dự phòng và xử trí thích hợp các tác dụng phụ của thuốc giảm đau (ví dụ: ngứa và/hoặc táo bón khi dùng opioid). (Xem ‘Tác dụng không mong muốn’ ở dưới.)
• Liệu pháp hỗ trợ có thể hữu ích trong một số bệnh cảnh lâm sàng nhất định (ví dụ: thuốc chống co giật cho đau thần kinh, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc giải lo âu khi có rối loạn khí sắc đi kèm). (Xem ‘Thuốc hỗ trợ’ ở dưới.)