Chẩn đoán phân biệt dáng đi khập khiễng ở trẻ em

Rối loạn triệu chứng cơ thể (rối loạn triệu chứng thần kinh chức năng)

Rối loạn triệu chứng cơ thể là một nguyên nhân gây đi khập khiễng hiếm gặp ở trẻ lớn và thanh thiếu niên, đòi hỏi lâm sàng phải hết sức nghi ngờ mới có thể chẩn đoán chính xác.

Tiền sử gợi ý bao gồm khởi phát đột ngột và kịch phát với các triệu chứng xuất hiện tối đa ngay từ đầu, diễn tiến không tiến triển và tự thuyên giảm. Tiền sử y khoa và xã hội có thể ghi nhận các yếu tố gây căng thẳng tâm lý, các bệnh lý tâm thần đồng mắc, nhiều triệu chứng cơ thể (ví dụ: cơn giả động kinh) hoặc các tình trạng chưa được chẩn đoán, và khả năng có lợi ích thứ phát 12.

Khi thăm khám lâm sàng, trẻ có thể biểu hiện sự mâu thuẫn trong vận động (đi khập khiễng ngắt quãng hoặc thay đổi), dáng đi khập khiễng không phù hợp với nguyên nhân thực thể, dáng đi cải thiện khi bị phân tâm, đi khập khiễng kịch phát hoặc do ám thị, và/hoặc yếu giả tạo (giving away). Các dấu hiệu kèm theo có thể bao gồm mất cảm giác không tương ứng với các phân vùng da (dermatomes) bình thường (ví dụ: vượt qua đường giữa cơ thể) hoặc khiếm khuyết chức năng không tương xứng với các kết quả thăm khám.

Cách tiếp cận đối với rối loạn triệu chứng cơ thể, bao gồm chẩn đoán và điều trị, được trình bày riêng. (Xem “Rối loạn triệu chứng cơ thể: Đánh giá và chẩn đoán” và “Rối loạn triệu chứng cơ thể: Điều trị”.)

TÓM TẮT

Định nghĩa – Trong phạm vi bài thảo luận này, đi khập khiễng được định nghĩa là sự bất thường trong dáng đi do đau, yếu hoặc biến dạng. Ở trẻ tập đi và trẻ nhỏ, đi khập khiễng còn bao gồm cả việc từ chối đi hoặc đứng. (Xem mục ‘Định nghĩa’ ở dưới.)

Nguyên nhân và phân loại – Các nguyên nhân gây đi khập khiễng rất đa dạng, có thể chia thành các nhóm: nguy cấp/cấp cứu, phổ biến hoặc các tình trạng quan trọng khác (bảng 1). Ngoài ra, để hỗ trợ lâm sàng trong việc thu hẹp chẩn đoán phân biệt trên từng bệnh nhân, một bảng xác định nguyên nhân theo vị trí tổn thương cũng được cung cấp (bảng 2). (Xem mục ‘Phân loại đi khập khiễng’ ở dưới.)

Đánh giá – Nguyên nhân gây đi khập khiễng ở trẻ em thường có thể xác định được thông qua khai thác bệnh sử kỹ lưỡng và thăm khám lâm sàng. Các xét nghiệm cận lâm sàng thường cần thiết để xác nhận nghi ngờ lâm sàng, nhưng các thủ thuật can thiệp phẫu thuật hiếm khi được yêu cầu. Chấn thương cấp tính hoặc các tình trạng lành tính tự giới hạn là những nguyên nhân thường gặp nhất. (Xem “Đánh giá tình trạng đi khập khiễng ở trẻ em”.)