Vết cắn của nhện góa phụ: Xử trí

TÓM TẮT

Nhện học – Nhện góa phụ (Chi Latrodectus) phân bố tại các vùng khí hậu ấm áp trên toàn thế giới và có khả năng cắn người (bảng 4). Các loài nhện này có hình dáng khác nhau, trong đó nhện góa phụ đen Mỹ (hình 1 và hình 2) và nhện lưng đỏ Úc (hình 3 và hình 4) có đặc điểm nhận dạng rất điển hình. Các biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán vết cắn của nhện góa phụ được thảo luận trong một mục riêng. (Xem “Vết cắn của nhện góa phụ: Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán”.)

Tiếp cận chung – Việc xử trí vết cắn của nhện góa phụ tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng nhiễm độc. (Xem mục ‘Mức độ nghiêm trọng của tình trạng nhiễm độc’ ở dưới.)

Bệnh nhân nhiễm độc nhẹ – Biểu hiện bao gồm kích ứng da tại chỗ hoặc đau cục bộ gần vị trí cắn. Các trường hợp này được xử trí bằng cách vệ sinh nhẹ nhàng vết thương, dùng thuốc giảm đau đường uống (ví dụ: ibuprofen) và tiêm phòng uốn ván nếu có chỉ định (bảng 1). (Xem mục ‘Nhiễm độc nhẹ’ ở dưới.)

Bệnh nhân nhiễm độc trung bình đến nặng – Đặc trưng bởi tình trạng đau cơ ngắt quãng lan dần từ chi bị cắn lên trên, đôi khi ảnh hưởng đến vùng ngực, bụng hoặc lưng; vã mồ hôi khu trú hoặc lan tỏa; buồn nôn và nôn; đau đầu kèm theo hoặc không kèm theo thở nhanh, nhịp tim nhanh hoặc tăng huyết áp. Việc xử trí bao gồm các biện pháp sau (xem mục ‘Nhiễm độc trung bình đến nặng’ ở dưới):

• Chăm sóc vết thương tại chỗ và tiêm phòng uốn ván tương tự như trường hợp nhiễm độc nhẹ (xem ‘Nhiễm độc nhẹ’ ở dưới)
• Sử dụng opioid đường tiêm (ví dụ: morphine) để giảm đau
• Đối với tình trạng nhiễm độc nhện góa phụ tại Bắc Mỹ, sử dụng benzodiazepine đường tiêm (ví dụ: lorazepam) để giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn co thắt cơ
• Điều trị chống nôn (ví dụ: ondansetron ngậm dưới lưỡi hoặc tiêm tĩnh mạch) cho các triệu chứng buồn nôn và nôn

Đối với bệnh nhân bị nhện lưng đỏ Úc cắn có triệu chứng trung bình đến nặng không đáp ứng với liệu pháp opioid và benzodiazepine đường tiêm, chúng tôi đề nghị sử dụng huyết thanh kháng độc nhện lưng đỏ Úc (Khuyến cáo 2C). (Xem mục ‘Chỉ định’ và ‘Hiệu quả’ ở dưới.)

Đối với bệnh nhân bị nhện góa phụ đen Mỹ cắn có biểu hiện nhiễm độc trung bình đến nặng không đáp ứng với điều trị hỗ trợ, chúng tôi đề nghị sử dụng huyết thanh kháng độc nhện góa phụ đen Mỹ (Khuyến cáo 2C). Tuy nhiên, loại huyết thanh này thường khan hiếm và việc phân phối có thể bị hạn chế bởi nhà sản xuất (liên hệ Đường dây Dịch vụ Quốc gia Merck tại 1-800-672-6372). (Xem mục ‘Chỉ định’ và ‘Hiệu quả’ ở dưới.)

Chúng tôi khuyến khích hội chẩn với bác sĩ chuyên khoa độc chất học lâm sàng hoặc các bác sĩ có kinh nghiệm trong xử trí vết cắn của nhện góa phụ trước khi dùng huyết thanh kháng độc. Có thể hội chẩn qua điện thoại với bác sĩ độc chất học thông qua trung tâm chống độc khu vực tại Hoa Kỳ qua số 1-800-222-1222. Tại Úc, có thể nhận tư vấn chuyên gia thông qua dịch vụ độc chất học lâm sàng tại Adelaide qua số 08-81617000, hoặc thông qua hệ thống thông tin chống độc qua số 13 11 26. Thông tin liên lạc của các trung tâm chống độc trên toàn thế giới được cung cấp riêng. (Xem mục ‘Nguồn tài liệu bổ sung’ ở dưới.)

Tác dụng phụ của huyết thanh kháng độc – Phản ứng dị ứng có thể xảy ra khi sử dụng huyết thanh kháng độc. Cần thông báo điều này cho bệnh nhân, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng các thuốc và thiết bị xử trí sốc phản vệ, bao gồm dịch truyền tĩnh mạch, epinephrine và bộ dụng cụ đặt nội khí quản. (Xem mục ‘Tác dụng phụ’ và ‘Liều lượng và cách dùng’ ở dưới.)

Xử trí và theo dõi – Hầu hết bệnh nhân bị nhện góa phụ cắn đều có tình trạng nhiễm độc nhẹ và có thể điều trị ngoại trú, tương tự đối với khoảng 90% bệnh nhân được dùng huyết thanh kháng độc nhện góa phụ. (Xem mục ‘Xử trí và theo dõi’ và ‘Hướng dẫn xuất viện và chăm sóc sau điều trị’ ở dưới.)

Bệnh nhân cần dùng opioid đường tiêm để kiểm soát đau kéo dài cần được nhập viện. Trẻ em nhiễm độc mức độ trung bình đến nặng cần nhập viện cho đến khi các triệu chứng thuyên giảm đáng kể. (Xem mục ‘Xử trí và theo dõi’ ở dưới.)