TÓM TẮT
Chẩn đoán – Thai quá ngày được định nghĩa là thai kỳ có tuổi thai $\ge 42\ 0/7$ tuần hoặc $\ge 294$ ngày kể từ ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối (LMP). (Xem thêm ‘Phân loại thai đủ tháng’ ở dưới.)
Việc chẩn đoán dựa trên ước tính chính xác nhất của lâm sàng về ngày dự sinh của bệnh nhân, tùy trường hợp sẽ căn cứ vào ngày đầu kỳ kinh cuối hoặc kết quả siêu âm xác định tuổi thai (Bảng 1). (Xem thêm ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Tỷ lệ hiện mắc – Tại Hoa Kỳ, 0,27% thai kỳ sinh ở tuần $\ge 42$ và 5% sinh từ tuần 41 trở đi. Tuy nhiên, tỷ lệ này ở các quốc gia khác có sự khác biệt lớn tùy theo đặc điểm quần thể và các yếu tố khác. (Xem thêm ‘Tỷ lệ hiện mắc’ ở dưới.)
Nguyên nhân – Đa số các trường hợp thai quá ngày không tìm thấy nguyên nhân cụ thể. (Xem thêm ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)
Yếu tố nguy cơ – Những bệnh nhân có tiền sử thai quá ngày có nguy cơ cao nhất. Nguy cơ tái diễn thai quá ngày lần thứ hai tăng gấp 2 đến 4 lần, và thậm chí cao hơn nếu đã có hai lần thai quá ngày trước đó. (Xem thêm ‘Yếu tố nguy cơ’ và ‘Nguy cơ tái phát’ ở dưới.)
Kết cục – Nhiều biến chứng cho mẹ, thai và sơ sinh trong thai quá ngày là hệ quả của tình trạng thai to (macrosomia) hoặc suy bánh nhau (kém trưởng thành thai/sơ sinh, hạn chế tăng trưởng trong tử cung, thiểu ối). (Xem thêm ‘Thai to’ và ‘Kém trưởng thành’ ở dưới.)
Tỷ lệ tử vong chu sinh tăng dần theo tuổi thai sau 40 tuần, tuy nhiên nguy cơ tử vong thai tuyệt đối vẫn ở mức thấp:
- 40 đến 41 tuần: 0,86 đến 1,08/1000 thai kỳ
- 41 đến 42 tuần: 1,2 đến 1,27/1000 thai kỳ
- 42 đến 43 tuần: 1,3 đến 1,9/1000 thai kỳ
- Trên 43 tuần: 1,58 đến 6,3/1000 thai kỳ
Nhiễm trùng trong tử cung, suy bánh nhau hoặc chèn ép dây rốn dẫn đến thiếu oxy và ngạt thai, cùng với hít phân su được cho là những yếu tố góp phần làm tăng tỷ lệ tử vong chu sinh. (Xem thêm ‘Tử vong chu sinh’ ở dưới.)
Đối với những thai quá ngày không có dị tật thai nhi, không có dấu hiệu suy bánh nhau hoặc không có bệnh lý ở mẹ liên quan đến kết cục thai kỳ xấu (ví dụ: đái tháo đường, tăng huyết áp), hiện chưa rõ liệu tỷ lệ tử vong chu sinh có tăng hay tăng ở mức độ nào. (Xem thêm ‘Tử vong chu sinh’ ở dưới.)
Xử trí
Đối với những thai kỳ đạt 41 0/7 tuần, chúng tôi đề xuất thực hiện giục sinh thay vì theo dõi chờ đợi (Khuyến cáo 2B). Giục sinh giúp giảm tỷ lệ tử vong chu sinh so với theo dõi chờ đợi và không làm tăng (thậm chí có thể làm giảm) nguy cơ mổ lấy thai. Tuy nhiên, lợi ích tuyệt đối của việc giục sinh định kỳ là khiêm tốn; tùy vào giá trị và nguyện vọng cá nhân, một số sản phụ có thể chọn phương pháp theo dõi chờ đợi. (Xem thêm ‘Tiếp cận của chúng tôi: Giục sinh ở tuần 41 0/7’ ở dưới.)
Với những bệnh nhân ở tuần 41 0/7 chọn theo dõi chờ đợi, chúng tôi giám sát sức khỏe thai nhi bằng đo biểu đồ tim thai không stress (NST) kết hợp đánh giá thể tích nước ối hoặc đo chỉ số sinh học thai nhi (BPP), tần suất 2 lần/tuần bắt đầu từ tuần 41 0/7 hoặc ngay sau đó. (Xem thêm ‘Tiếp cận thay thế: Theo dõi chờ đợi kết hợp giám sát thai nhi’ ở dưới.)
Trong các thai kỳ theo dõi chờ đợi, chúng tôi đồng ý với khuyến cáo của Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) về việc giục sinh trước khi thai đạt 42 6/7 tuần. Việc giục sinh sớm hơn được chỉ định nếu xuất hiện bất kỳ chỉ định sản khoa thông thường nào. (Xem thêm ‘Thời điểm sinh trong thai kỳ theo dõi chờ đợi’ ở dưới.)