TÓM TẮT
Cơ sở của việc tiêm chủng — Các bệnh nhiễm trùng do phế cầu (ví dụ: viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não) là nguyên nhân quan trọng gây bệnh tật và tử vong ở người lớn, đặc biệt là ở người cao tuổi (hình 2) và những đối tượng có bệnh lý nền (ví dụ: suy giảm miễn dịch, không có lách). Việc tiêm vaccine mang lại hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ bệnh tật và tử vong liên quan đến bệnh phế cầu. (Xem thêm mục ‘Giới thiệu’ và ‘Cơ sở của việc tiêm chủng’ ở dưới.)
Các loại vaccine — Hai loại vaccine phế cầu đã được phê duyệt và có chỉ định sử dụng cụ thể tại Hoa Kỳ (bảng 1) (xem thêm mục ‘Các loại vaccine’ ở dưới):
- Vaccine polysaccharide phế cầu (PPSV23; Pneumovax 23, Pnu-Immune) bao gồm 23 kháng nguyên polysaccharide vỏ được tinh chế một phần (bảng 2). (Xem thêm mục ‘Vaccine polysaccharide’ ở dưới.)
- Vaccine phế cầu cộng hợp (PCV) — bao gồm PCV13 (Prevnar 13), PCV15 (Vaxneuvance), PCV20 (Prevnar 20) và PCV21 (Capvaxive), chứa các kháng nguyên polysaccharide vỏ liên kết cộng hóa trị với một protein không độc (bảng 2). (Xem thêm mục ‘Vaccine cộng hợp’ ở dưới.)
Chỉ định tiêm vaccine phế cầu — Chúng tôi khuyến cáo tiêm vaccine phế cầu cho tất cả người lớn từ 65 tuổi trở lên và người lớn dưới 65 tuổi có nguy cơ nhiễm phế cầu hoặc có nguy cơ gặp biến chứng nặng do nhiễm phế cầu (bảng 3) (Khuyến cáo 1B). Chúng tôi cũng đề xuất tiêm vaccine phế cầu cho tất cả người lớn trong độ tuổi từ 50 đến 64 (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm mục ‘Chỉ định tiêm chủng’ và ‘Hiệu quả của vaccine’ ở dưới.)
Hướng tiếp cận lựa chọn vaccine — Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) và Ủy ban Cố vấn Thực hành Tiêm chủng (ACIP) khuyến cáo sử dụng đơn độc PCV21 hoặc PCV20, hoặc sử dụng PCV15 kết hợp theo phác đồ với PPSV23 cho tất cả bệnh nhân có chỉ định tiêm vaccine phế cầu (bảng 3).
Người lớn chưa từng tiêm vaccine phế cầu — Đối với hầu hết bệnh nhân chưa từng tiêm vaccine phế cầu, chúng tôi đề xuất sử dụng PCV21 (Khuyến cáo 2C), mặc dù sử dụng đơn độc PCV20 hoặc PCV15 sau đó là PPSV23 cũng là những lựa chọn hợp lý. Tuy nhiên, đối với những bệnh nhân có nguy cơ cao mắc bệnh phế cầu huyết thanh type 4 (ví dụ: cư dân vùng Navajo, những người sống tại miền Tây Hoa Kỳ và Canada có rối loạn sử dụng chất hoặc người vô gia cư), chúng tôi ưu tiên dùng PCV20 (hoặc PCV15 sau đó là PPSV23 nếu không có PCV20) thay vì PCV21 vì PCV15 và PCV20 có chứa huyết thanh type 4.
Trong trường hợp không có sẵn PCV21, chúng tôi sẽ cùng thảo luận với bệnh nhân để quyết định nên tiêm PCV20 (hoặc PCV15 sau đó là PPSV23) hay chờ cho đến khi có PCV21. (Xem thêm mục ‘Hướng tiếp cận cho người lớn chưa từng tiêm vaccine phế cầu’ và ‘Lựa chọn giữa PCV21 và PCV20’ ở dưới.)
Người đã tiêm các loại vaccine phế cầu thế hệ cũ — Đối với những người đã tiêm các loại vaccine phế cầu thế hệ cũ (ví dụ: PCV10, PCV13, PPSV23), hướng tiếp cận đề xuất được trình bày trong các bảng sau đây tùy theo độ tuổi (bảng 4). (Xem thêm mục ‘Hướng tiếp cận cho người đã tiêm vaccine phế cầu trước đó’ ở dưới.)
Tiêm nhắc lại — Cách tiếp cận tiêm nhắc lại có sự khác biệt giữa các chuyên gia và các hướng dẫn thực hành lâm sàng. Các tác giả của chủ đề này thực hiện tiêm nhắc lại cho tất cả bệnh nhân có sử dụng PPSV23 trong phác đồ tiêm chủng (ví dụ: PCV10/13 và PPSV23, PCV15 và PPSV23, hoặc PCV20 và PPSV23) bằng vaccine PPSV23 mỗi 5 đến 10 năm. Mặc dù điều này khác với khuyến cáo của CDC ACIP, các tác giả tin rằng lợi ích tiềm năng của việc tiêm nhắc lại PPSV23 mỗi 5 đến 10 năm vượt xa các rủi ro. (Xem thêm mục ‘Tiêm nhắc lại’ ở dưới.)
Tác dụng không mong muốn — Phản ứng tại chỗ tiêm (đau, đỏ, sưng) là những tác dụng không mong muốn thường gặp nhất liên quan đến tiêm vaccine phế cầu ở người lớn và thường ở mức độ nhẹ. Hầu hết các phản ứng này đều tự giới hạn và biến mất trong vòng vài ngày sau khi tiêm. Chườm ấm và sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) có thể giúp giảm triệu chứng. (Xem thêm mục ‘Tác dụng không mong muốn’ ở dưới.)
Chống chỉ định — Tiêm vaccine chống chỉ định cho những bệnh nhân có tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng (ví dụ: sốc phản vệ) với vaccine phế cầu hoặc bất kỳ thành phần nào của vaccine (ví dụ: giải độc tố bạch hầu trong PCV). (Xem thêm mục ‘Chống chỉ định’ ở dưới.)