TÓM TẮT
Nguyên tắc chung – Lạc nội mạc tử cung là một bệnh lý viêm mạn tính cần được quản lý liên tục trong suốt thời kỳ sinh sản. Mục tiêu điều trị là tối ưu hóa liệu pháp nội khoa để kiểm soát triệu chứng và hạn chế tối đa việc phải can thiệp phẫu thuật nhiều lần. Mỗi kế hoạch điều trị cần được cá thể hóa, dựa trên nguyện vọng của bệnh nhân, đồng thời xem xét các yếu tố: biểu hiện lâm sàng, mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, phạm vi và vị trí tổn thương, mong muốn sinh con, tuổi tác, tác dụng phụ của thuốc, tỷ lệ biến chứng phẫu thuật và chi phí. (Xem thêm ‘Các cân nhắc trước điều trị’ ở dưới.)
Thử nghiệm ban đầu với NSAID và điều trị nội tiết – Đối với bệnh nhân đau do lạc nội mạc tử cung, chúng tôi đề nghị phối hợp thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) (bảng 5) và thuốc tránh thai nội tiết liên tục (bảng 3) thay vì chỉ sử dụng đơn trị liệu một loại thuốc (Khuyến cáo 2C). Những bệnh nhân có mong muốn mang thai có thể chỉ sử dụng đơn độc NSAID. (Xem thêm ‘Thử nghiệm ban đầu với NSAID kết hợp điều trị nội tiết’ ở dưới.)
Các liệu pháp này đã được chứng minh là có hiệu quả, ít rủi ro, ít tác dụng phụ, chi phí thấp và nhìn chung được dung nạp tốt hơn so với các liệu pháp nội khoa khác. Những bệnh nhân có mong muốn mang thai có thể chỉ sử dụng NSAID.
Đánh giá đáp ứng – Các triệu chứng cần được đánh giá lại sau 3 đến 4 tháng điều trị. (Xem thêm ‘Đánh giá đáp ứng’ ở dưới.)
Trường hợp đáp ứng điều trị – Những bệnh nhân có cải thiện triệu chứng thỏa đáng sẽ tiếp tục duy trì phác đồ điều trị nội tiết/NSAID cho đến khi có mong muốn mang thai hoặc đạt đến độ tuổi mãn kinh trung bình.
Trường hợp triệu chứng kéo dài – Những bệnh nhân vẫn còn các triệu chứng nặng sẽ được chỉ định các liệu pháp điều trị bước tiếp theo. Những bệnh nhân chưa được chẩn đoán và điều trị bằng phẫu thuật thường sẽ thực hiện can thiệp tại thời điểm này, sau đó tiến hành các lựa chọn điều trị tiếp theo.
Bệnh nhân có triệu chứng kéo dài – Đối với bệnh nhân đáp ứng điều trị không thỏa đáng, chúng tôi đề nghị thử nghiệm thuốc vận hành hormone giải phóng gonadotropin (GnRH) analog thay vì các loại thuốc khác hoặc phẫu thuật cắt bỏ tổn thương (Khuyến cáo 2C). GnRH analog bao gồm nhóm đối kháng (ví dụ: liệu pháp phối hợp elagolix hoặc relugolix) và nhóm đồng vận (ví dụ: nafarelin, leuprolide acetate, goserelin và buserelin). Bệnh nhân thường ưu tiên nhóm đối kháng do khởi phát tác dụng nhanh và dùng đường uống. (Xem thêm ‘Bệnh nhân có triệu chứng kéo dài’ ở dưới.)
Bệnh nhân có triệu chứng kháng trị – Những bệnh nhân tiếp tục có triệu chứng kháng trị dù đã áp dụng các phương pháp điều trị trên và không tiến hành phẫu thuật có thể được xem xét điều trị nội khoa bằng danazol hoặc thuốc ức chế aromatase (AIs). Việc sử dụng danazol bị hạn chế do các tác dụng phụ gây androgen, và việc sử dụng AIs trong điều trị lạc nội mạc tử cung là sử dụng off-label (ngoài chỉ định). (Xem thêm ‘Bệnh nhân có triệu chứng kháng trị’ ở dưới.)
Liệu pháp bổ trợ – Vật lý trị liệu sàn chậu có thể giúp giảm đau vùng chậu cho bệnh nhân đau do lạc nội mạc tử cung. Vai trò của châm cứu hiện chưa rõ ràng. Hiện không có khuyến cáo về chế độ ăn uống để phòng ngừa hoặc điều trị lạc nội mạc tử cung. (Xem thêm ‘Liệu pháp bổ trợ’ ở dưới.)
Điều trị cho các đối tượng đặc biệt – Các nhóm bệnh nhân đau do lạc nội mạc tử cung cần cân nhắc điều trị chuyên sâu bao gồm: bệnh nhân vô sinh, lạc nội mạc tử cung xâm lấn sâu và các tổn thương ngoài vùng chậu. (Xem thêm ‘Điều trị cho các đối tượng đặc biệt’ ở dưới.)