Rối loạn sử dụng chất ở bác sĩ: Dịch tễ học, biểu hiện lâm sàng, nhận diện và kết nối điều trị

TÓM TẮT

Thuật ngữ – Suy giảm năng lực hành nghề của bác sĩ là tình trạng không thể thực hành chuyên môn theo các tiêu chuẩn được chấp nhận do các vấn đề về y khoa hoặc tâm thần, điển hình nhất là do rối loạn sử dụng chất (SUD). Các chương trình sức khỏe cho bác sĩ (PHPs) là các chương trình giám sát sức khỏe cấp tiểu bang hoặc tỉnh, đóng vai trò điều phối việc giám sát điều trị cho những bác sĩ mắc SUD (Xem thêm ‘Thuật ngữ’ ở dưới).

Dịch tễ học – Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ mắc SUD ở bác sĩ tương đương với dân số chung, nhưng tỷ lệ lạm dụng thuốc kê đơn lại cao hơn. Rượu là chất bị lạm dụng phổ biến nhất ở những bác sĩ được điều trị trong các chương trình PHP (Xem thêm ‘Dịch tễ học’ ở dưới).

Yếu tố nguy cơ

• Nhìn chung – Một số yếu tố đặc thù ở bác sĩ; ví dụ, họ dễ tiếp cận với các thuốc kê đơn hơn so với những người không hành nghề y. Tình trạng kiệt sức nghề nghiệp (burnout), dù không chỉ xảy ra ở bác sĩ, cũng có liên quan đến việc sử dụng chất. Những áp lực để đạt được thành công trong nghề nghiệp có thể khiến bác sĩ dễ gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần hơn. Văn hóa ngành y cũng bị chỉ trích vì thúc đẩy những đặc điểm gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần và khiến bác sĩ ngần ngại trong việc tìm kiếm sự chăm sóc lâm sàng (Xem thêm ‘Nhìn chung’ ở dưới).
• Chuyên khoa lâm sàng – SUD xuất hiện ở bác sĩ thuộc mọi chuyên khoa, nhưng tỷ lệ cao hơn ở các bác sĩ chuyên khoa gây mê hồi sức, cấp cứu, tâm thần và y học gia đình. Nhiều nghiên cứu cho thấy bác sĩ nhi khoa có tỷ lệ mắc SUD thấp nhất (Xem thêm ‘Chuyên khoa lâm sàng’ ở dưới).

Biểu hiện lâm sàng – Các biểu hiện của SUD ở bác sĩ bao gồm: thay đổi tâm trạng/cảm xúc; giảm năng suất làm việc; gia tăng sai sót; giờ giấc làm việc không ổn định; bị bệnh nhân, đồng nghiệp hoặc cấp trên phàn nàn; gặp các vụ kiện tụng; có bằng chứng về việc tuồn thuốc trái phép; cùng với sự suy giảm về ngoại hình và sức khỏe thể chất (Xem thêm ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới).

Trách nhiệm của đồng nghiệp – Hầu hết tất cả các tiểu bang tại Hoa Kỳ đều có quy định pháp lý yêu cầu bác sĩ phải báo cáo các đồng nghiệp suy giảm năng lực hành nghề cho hội đồng y khoa tiểu bang hoặc chương trình PHP. Nhiều tiểu bang và một số quốc gia cho phép báo cáo ẩn danh. Tại một số tiểu bang, ngưỡng báo cáo đã được hạ thấp, bao gồm cả những bác sĩ đang lạm dụng chất nhưng chưa biểu hiện sự suy giảm hiệu quả công việc. Quy định báo cáo ở các tiểu bang có “ngưỡng thấp” này nhằm mục đích ngăn ngừa tình trạng suy giảm năng lực hành nghề của bác sĩ (Xem thêm ‘Trách nhiệm của đồng nghiệp’ ở dưới).

Can thiệp – Can thiệp là quá trình trình bày các sự thật về hành vi của bác sĩ suy giảm năng lực cho chính họ theo cách làm giảm sự phủ nhận và khuyến khích họ tham gia điều trị. Một số bác sĩ mắc SUD thể hiện triệu chứng rõ rệt sẽ tự nguyện điều trị, số khác sẽ thực hiện sau khi nhận được phản hồi từ gia đình hoặc đồng nghiệp. Tuy nhiên, những trường hợp còn lại thường kháng cự, không thừa nhận vấn đề của bản thân và có thể sẽ hưởng lợi từ một cuộc can thiệp chính thức. Một cuộc can thiệp thành công đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và một người dẫn dắt giàu kinh nghiệm (Xem thêm ‘Can thiệp’ ở dưới).