TÓM TẮT
Phòng ngừa biến chứng viêm họng Amidan – Viêm họng do nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A (GAS) thường là bệnh tự giới hạn, với các triệu chứng kéo dài từ hai đến năm ngày ở những bệnh nhân không được điều trị. Việc điều trị viêm họng Amidan do liên cầu bằng kháng sinh đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu các biến chứng. (Xem mục ‘Giới thiệu’ ở dưới và “Điều trị và phòng ngừa viêm họng do liên cầu ở người lớn và trẻ em”.)
Biến chứng không mủ – Các biến chứng không mủ của viêm họng Amidan do GAS bao gồm sốt thấp cấp (ARF), sốt tinh hồng nhiệt, hội chứng sốc độc tính do liên cầu, viêm cầu thận cấp và rối loạn tâm thần vận động tự miễn ở trẻ em liên quan đến liên cầu khuẩn nhóm A (PANDAS). (Xem mục ‘Biến chứng không mủ’ ở dưới.)
Sốt thấp cấp – Sốt thấp cấp là một di chứng muộn của tình trạng nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A ở họng. Sau đợt viêm họng ban đầu, thường có một giai đoạn ủ bệnh kéo dài từ hai đến ba tuần trước khi xuất hiện các dấu hiệu hoặc triệu chứng đầu tiên của sốt thấp cấp. Bệnh biểu hiện đa dạng, có thể bao gồm viêm khớp, viêm tim, múa vờn, các hạt dưới da và hồng ban vòng. (Xem mục ‘Sốt thấp cấp’ ở dưới.)
Sốt tinh hồng nhiệt – Sốt tinh hồng nhiệt là tình trạng phát ban đỏ lan tỏa, thường xuất hiện cùng với viêm họng. Sự phát triển của sốt tinh hồng nhiệt đòi hỏi bệnh nhân phải tiếp xúc trước với Streptococcus pyogenes và xảy ra do phản ứng da chậm với độc tố ngoại bào gây sốt (độc tố gây hồng ban, thường là loại A, B hoặc C) do vi khuẩn tiết ra. Phát ban trong sốt tinh hồng nhiệt là những vùng đỏ lan tỏa, nhạt màu khi ấn vào, kèm theo nhiều sẩn nhỏ (1 đến 2 mm), tạo cảm giác da nhám như “giấy nhám” (hình 1). (Xem mục ‘Sốt tinh hồng nhiệt’ ở dưới.)
Hội chứng sốc độc tính do liên cầu – Hội chứng sốc độc tính do liên cầu là một biến chứng hiếm gặp của viêm họng do liên cầu, thường xảy ra ngay sau khi khởi phát nhiễm trùng cấp tính. Các trường hợp nhiễm GAS nặng kèm sốc và suy đa tạng ngày càng được báo cáo thường xuyên hơn, chủ yếu tại Bắc Mỹ và Châu Âu. (Xem mục ‘Hội chứng sốc độc tính do liên cầu’ ở dưới.)
Viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu – Viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu là một biến chứng muộn của nhiễm GAS và được gây ra bởi các chủng GAS gây viêm cầu thận đặc hiệu (như loại 12 và loại 49). Tình trạng này có thể xảy ra rải rác hoặc trong các đợt dịch. Biểu hiện lâm sàng thay đổi từ không triệu chứng, tiểu máu vi thể đến hội chứng viêm cầu thận cấp điển hình, đặc trưng bởi nước tiểu màu đỏ hoặc nâu, protein niệu (có thể đạt mức hội chứng thận hư), phù, tăng huyết áp và suy thận cấp. (Xem mục ‘Viêm cầu thận cấp’ ở dưới.)
Hội chứng PANDAS – Rối loạn tâm thần vận động tự miễn ở trẻ em liên quan đến liên cầu khuẩn nhóm A (PANDAS) là thuật ngữ dùng để mô tả một nhóm trẻ em có các triệu chứng của rối loạn ám ảnh cưỡng chế hoặc rối loạn tic trầm trọng hơn do nhiễm GAS. Nội dung này sẽ được thảo luận chi tiết trong một phần riêng. (Xem “PANDAS: Rối loạn tâm thần vận động tự miễn ở trẻ em liên quan đến liên cầu khuẩn nhóm A”.)
Biến chứng có mủ – Các biến chứng có mủ của viêm họng Amidan do GAS bao gồm viêm mô tế bào hoặc áp xe vùng họng Amidan, viêm tai giữa, viêm xoang và viêm cân mạc hoại tử; nhiễm khuẩn huyết do liên cầu, viêm màng não và áp xe não là những biến chứng hiếm gặp của nhiễm GAS. (Xem mục ‘Biến chứng có mủ’ ở dưới.)