Độc tố Botulinum trong điều trị các bệnh lý đường tiết niệu dưới: Chỉ định và đánh giá lâm sàng

TÓM TẮT

Đặc điểm của độc tố botulinum – Độc tố botulinum (BoNT) là một loại độc tố thần kinh do vi khuẩn Clostridium botulinum sản sinh. Nó ức chế sự co cơ bằng cách làm giảm giải phóng acetylcholine tại điểm nối thần kinh – cơ. Trong ứng dụng lâm sàng, hiện có hai serotype khả dụng: độc tố botulinum tuýp A (BoNT-A) và độc tố botulinum tuýp B (BoNT-B). (Xem thêm ‘Cơ sở sử dụng độc tố botulinum’ ở dưới.)

Điều trị bàng quang tăng hoạt – Đối với bệnh nhân bàng quang tăng hoạt (OAB) do thần kinh hoặc không do thần kinh, các liệu pháp ban đầu có thể bao gồm các chiến lược quản lý hành vi và sử dụng thuốc kháng cholinergic hoặc thuốc vận động beta-3. Những bệnh nhân đáp ứng kém hoặc không dung nạp các can thiệp này sẽ là đối tượng chỉ định cho các phương pháp điều trị nâng cao, bao gồm tiêm độc tố botulinum. (Xem thêm ‘Hội chứng bàng quang tăng hoạt không do thần kinh kháng trị’ ở dưới.) (Xem thêm ‘Độc tố botulinum so với liệu pháp hành vi hoặc điều trị nội khoa’ ở dưới.)

Các liệu pháp nâng cao cho OAB kháng trị – Đối với OAB kháng trị, chúng tôi chỉ định tiêm độc tố botulinum và điều biến thần kinh (sử dụng kích thích điện để cải thiện các triệu chứng bàng quang). Các kỹ thuật điều biến thần kinh bao gồm kích thích thần kinh chày qua da (PTNS) và điều biến thần kinh vùng cùng (SNM). (Xem thêm ‘Độc tố botulinum so với các phương pháp điều trị OAB nâng cao khác’ ở dưới.)

Ưu tiên điều trị không xâm lấn – Đối với những bệnh nhân có triệu chứng kháng trị mong muốn một kỹ thuật ít xâm lấn hơn và/hoặc muốn tránh các tác dụng phụ liên quan đến độc tố botulinum hoặc các thiết bị cấy ghép, chúng tôi đề xuất thử nghiệm PTNS tại phòng khám (Khuyến cáo 2C). Bệnh nhân mong muốn điều trị PTNS tại phòng khám cần được tư vấn về việc cam kết tuân thủ toàn bộ liệu trình (thông thường là thăm khám hàng tuần trong 12 tuần) và điều trị duy trì.

Ưu tiên điều trị can thiệp – Đối với bệnh nhân có triệu chứng kháng trị chấp nhận can thiệp xâm lấn, chúng tôi đề xuất cả tiêm độc tố botulinum và các thiết bị điều biến thần kinh cấy ghép, chẳng hạn như PTNS cấy ghép hoặc SNM (Khuyến cáo 2C). Vì hiệu quả dài hạn tương đương nhau, việc lựa chọn phương pháp điều trị được quyết định dựa trên so sánh giữa các rủi ro và biến cố bất lợi tiềm ẩn, các cân nhắc y khoa khác, thời gian hồi phục (đặc biệt đối với thiết bị cấy ghép) và chi phí. Các liệu pháp này thường được đề xuất cho bệnh nhân và việc lựa chọn sẽ dựa trên quyết định chung giữa bác sĩ và bệnh nhân (shared decision-making). Tuy nhiên, trong bối cảnh có một số bệnh lý kết hợp, một phương pháp điều trị có thể được ưu tiên hơn các phương pháp khác. (Xem thêm ‘Độc tố botulinum so với các phương pháp điều trị OAB nâng cao khác’ ở dưới.)

Độc tố botulinum cho các triệu chứng tiết niệu khác – Việc sử dụng độc tố botulinum trong điều trị rối loạn tống xuất nước tiểu và các hội chứng đau vùng chậu ít được nghiên cứu hơn và được xem là sử dụng thuốc ngoài chỉ định (off-label). (Xem thêm ‘Hội chứng đau vùng chậu’ và ‘Rối loạn tống xuất nước tiểu’ ở dưới.)

OAB do thần kinh – Đối với bệnh nhân OAB do thần kinh, điều trị bằng độc tố botulinum đã chứng minh được hiệu quả so với giả dược và vẫn là liệu pháp lựa chọn cho những bệnh nhân đáp ứng kém hoặc không dung nạp thuốc uống. Đánh giá trước điều trị thường bao gồm đo niệu động học để xác định chẩn đoán và xác định các yếu tố gây biến chứng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoặc gây ra các biến cố bất lợi. (Xem thêm ‘Bàng quang tăng hoạt do thần kinh và tăng hoạt cơ detrusor’ ở dưới.)