TÓM TẮT
- Nguyên nhân
- Hở van hai lá nguyên phát – Các nguyên nhân gây hở van hai lá (MR) nguyên phát (thực thể) bao gồm sa van hai lá thoái hóa, bệnh tim do thấp, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, chấn thương, một số loại thuốc, van hai lá cleft (khe hở) và vôi hóa vòng van hai lá. (Xem thêm phần ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)
- Hở van hai lá thứ phát – Các nguyên nhân gây MR thứ phát (chức năng) bao gồm bệnh động mạch vành và các bệnh cơ tim (ví dụ: bệnh cơ tim giãn hoặc bệnh cơ tim phì đại). MR do thiếu máu cục bộ chủ yếu xảy ra ở bệnh nhân từng nhồi máu cơ tim. Tình trạng hở van có thể trầm trọng hơn do tái cấu trúc thất trái bất lợi, hoặc diễn tiến cấp tính khi có thiếu máu cục bộ hoặc thay đổi huyết động. (Xem thêm phần ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)
- Triệu chứng
Nhiều bệnh nhân hở van hai lá nặng ban đầu không có triệu chứng. Khi triệu chứng xuất hiện, thường gặp là khó thở khi gắng sức và mệt mỏi. Một biểu hiện lâm sàng phổ biến khác là rung nhĩ kịch phát hoặc dai dẳng. (Xem thêm phần ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
- Khám thực thể
Ở bệnh nhân MR mạn tính, mạch ngoại vi thường nảy mạnh và mỏm tim đập mạnh (hyperdynamic). Tiếng thổi của MR thường là tiếng thổi toàn tâm thu, có âm sắc thổi.
- Chẩn đoán
Siêu âm tim là phương pháp thiết yếu để chẩn đoán MR, đồng thời xác định mức độ nặng, nguyên nhân và các hệ lụy về huyết động. (Xem thêm phần ‘Tiếp cận chẩn đoán’ ở dưới.)
- Xác định hở van hai lá nặng
Tiêu chuẩn siêu âm để xác định MR nặng bao gồm: phân suất hở ≥ 50%, diện tích lỗ hở hiệu dụng (ERO) ≥ 0,40 cm2 và thể tích hở ≥ 60 mL (bảng 2A và bảng 2B). (Xem thêm phần ‘Xác định mức độ nặng của MR’ ở dưới.)
- Xác định nguyên nhân
Nếu siêu âm tim qua thành ngực không xác định được nguyên nhân gây MR, siêu âm tim qua thực quản thường sẽ giúp làm rõ. Siêu âm tim 3D đặc biệt có giá trị trong việc xác định hình thái van. (Xem thêm phần ‘Xác định nguyên nhân gây MR’ ở dưới.)
- Các xét nghiệm chẩn đoán khác
- CMR – Cộng hưởng từ tim (CMR) không được khuyến cáo dùng trong chẩn đoán thường quy MR. CMR đánh giá mức độ nặng của MR có thể hữu ích khi các phép đo mức độ hở hoặc chức năng thất trái (LV) trên siêu âm không đầy đủ, hoặc khi có sự mâu thuẫn giữa biểu hiện lâm sàng và kết quả siêu âm, đặc biệt là trong những trường hợp triệu chứng của bệnh nhân không tương xứng với hình ảnh siêu âm. (Xem thêm phần ‘Cộng hưởng từ tim’ ở dưới.)
- Thông tim – Thông tim có thể hữu ích ở một số bệnh nhân chọn lọc để đánh giá huyết động và mức độ nặng của MR khi các xét nghiệm không xâm lấn không đưa ra kết luận rõ ràng hoặc mâu thuẫn nhau, cũng như để xác định giải phẫu động mạch vành khi cân nhắc can thiệp. (Xem thêm phần ‘Thông tim’ ở dưới.)