Bổ sung acid béo chưa bão hòa đa chuỗi dài (LCPUFA) đường tiêu hóa cho trẻ sinh non và đủ tháng

TÓM TẮT

Sinh hóa và sinh lý

Acid docosahexaenoic (DHA) là một acid béo không no chuỗi dài omega-3 (n-3 LCPUFA), sản phẩm chuyển hóa cuối có hoạt tính sinh học của acid béo thiết yếu alpha-linolenic. DHA là thành phần thiết yếu của màng phospholipid trong não và võng mạc. Chất này được ưu tiên tích lũy vào não và võng mạc đang phát triển nhanh chóng trong tam cá nguyệt cuối của thai kỳ và hai năm đầu đời, sau đó tiếp tục tích lũy trong suốt thời thơ ấu. (Xem thêm ‘Acid docosahexaenoic và các n-3 LCPUFA khác’ ở dưới.)

DHA có trong sữa mẹ nhưng không có trong sữa bò. Đây được coi là một trong những cơ chế giải thích tác động có lợi của việc nuôi con bằng sữa mẹ đối với sự phát triển thị giác và nhận thức thần kinh so với việc nuôi bằng sữa công thức. (Xem thêm ‘Cơ sở cho việc bổ sung LCPUFA’ ở dưới và “Lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ đối với trẻ sơ sinh”, mục ‘Kết quả phát triển thần kinh’.)

Acid arachidonic (ARA) là một n-6 LCPUFA, sản phẩm chuyển hóa cuối có hoạt tính sinh học của acid alpha-linoleic. Đây là thành phần chính của các phosphoglyceride trong não (thường có nồng độ cao hơn so với DHA) và đóng vai trò gây viêm trong quá trình tổng hợp eicosanoid/docosanoid. Tỷ lệ ARA/DHA trong chế độ ăn hoặc thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến tác động tổng thể đối với tình trạng viêm. (Xem thêm ‘Acid arachidonic và các n-6 LCPUFA khác’ ở dưới.)

Trẻ sinh non bỏ lỡ một phần quá trình tích lũy n-3 LCPUFA (bao gồm DHA và ARA) diễn ra bình thường trong tam cá nguyệt thứ ba của thai kỳ. Sữa mẹ thường cung cấp lượng DHA thấp hơn mức cần thiết để đạt được giá trị tích lũy trong tử cung là 50 mg/ngày. (Xem thêm ‘Yêu cầu dinh dưỡng đề xuất’ và ‘Sữa mẹ’ ở dưới.)

Tiếp cận bổ sung LCPUFA

• Phụ nữ mang thai và cho con bú – Phụ nữ mang thai và cho con bú nên ăn hải sản (đa dạng các loại) giàu n-3 LCPUFA từ 1 đến 3 lần mỗi tuần, hoặc sử dụng nguồn n-3 LCPUFA khác cung cấp ít nhất 200 mg DHA/ngày. Khuyến cáo này và các bằng chứng hỗ trợ được thảo luận chi tiết trong một mục riêng. (Xem “Tiêu thụ cá và bổ sung acid béo omega-3 từ biển trong thai kỳ”.)
• Trẻ nuôi bằng sữa mẹ – Chúng tôi khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ cho hầu hết mọi trẻ sơ sinh vì nhiều lợi ích sức khỏe, như đã được thảo luận riêng. (Xem “Lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ đối với trẻ sơ sinh”.)

  Đối với hầu hết trẻ có cân nặng cực thấp (VLBW <1500 g) được nuôi bằng sữa mẹ, chúng tôi đề xuất bổ sung DHA và ARA (Khuyến cáo 2C). Cho đến khi có thêm thông tin, phương án hợp lý là cung cấp các dưỡng chất này thông qua sự kết hợp giữa sữa mẹ và sữa tăng cường cho trẻ sinh non (HMF) tiêu chuẩn có chứa DHA và ARA. Các loại HMF hiện có tại Hoa Kỳ cung cấp liều lượng DHA và ARA xấp xỉ với liều đích theo đồng thuận của các chuyên gia tại Châu Âu. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một số thử nghiệm lâm sàng về bổ sung LCPUFA trên đối tượng này đã sử dụng liều cao hơn đáng kể. (Xem ‘Tiếp cận của chúng tôi’ ở dưới.)

  Các thử nghiệm lâm sàng nghiên cứu về DHA (có hoặc không kèm bổ sung ARA) ở trẻ VLBW cho kết quả khác nhau: một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh võng mạc ở trẻ sinh non (ROP) thấp hơn, cải thiện nhẹ về kết quả nhận thức và giảm nguy cơ viêm ruột hoại tử (NEC), trong khi các thử nghiệm khác không tìm thấy lợi ích trong các kết quả này. Hiện chưa rõ liệu việc bổ sung DHA có ảnh hưởng đến nguy cơ loạn sản phế quản phổi (BPD) hay không; nhìn chung, các bằng chứng hiện có cho thấy tác động tối thiểu hoặc không có tác động đối với BPD (không gây lợi ích cũng không gây hại). (Xem ‘Trẻ có cân nặng cực thấp’ ở dưới.)

• Trẻ nuôi bằng sữa công thức – Đối với trẻ sinh đủ tháng và sinh non nuôi bằng sữa công thức, chúng tôi đề xuất sử dụng loại sữa có bao gồm LCPUFA (Khuyến cáo 2C). Chưa rõ liệu việc bổ sung LCPUFA trong sữa công thức cho trẻ sơ sinh có cải thiện kết quả nhận thức thần kinh hay không, nhưng có thể có một số tác động nhẹ đối với kết quả thị giác và được đánh giá là an toàn. Đại đa số các loại sữa công thức hiện nay cho trẻ sinh đủ tháng và sinh non đều chứa LCPUFA. Hầu hết cung cấp DHA với nồng độ từ 0,15 đến 0,32% trọng lượng (tức là tỷ lệ phần trăm trong tổng số acid béo), xấp xỉ nồng độ trong sữa mẹ. Tuy nhiên, nồng độ DHA và ARA thay đổi tùy theo từng loại sữa và nồng độ tối ưu vẫn chưa được xác định rõ. (Xem ‘Hàm lượng LCPUFA trong sữa’ và ‘Trẻ sinh đủ tháng hoặc sinh non’ ở dưới.)