Mối liên quan giữa nồng độ calci huyết thanh toàn phần và calci ion hóa

TÓM TẮT

Các yếu tố quyết định nồng độ canxi huyết thanh – Nồng độ canxi huyết thanh toàn phần bao gồm ba phân đoạn (xem ‘Các yếu tố quyết định nồng độ canxi huyết thanh’ ở dưới):

• 15% gắn với các anion hữu cơ và vô cơ.
• 40 đến 45% gắn với albumin.
• 40 đến 45% là canxi ion hóa (hoặc canxi tự do), có hoạt tính sinh học.

Thay đổi canxi toàn phần nhưng không thay đổi canxi ion hóa – Việc chỉ đo nồng độ canxi huyết thanh toàn phần thường gây hiểu lầm; do đó, đo nồng độ canxi ion hóa vẫn là tiêu chuẩn vàng để đánh giá tình trạng canxi. Các tình huống lâm sàng mà canxi toàn phần có thể thay đổi mà không ảnh hưởng đến nồng độ canxi ion hóa bao gồm:

• Giảm albumin máu, do phần lớn canxi lưu thông dưới dạng gắn với albumin.
• Tăng albumin máu, có thể xảy ra khi mất dịch ngoại bào hoặc dịch di chuyển ra khỏi lòng mạch do garô quá chặt, và cũng có thể là hệ quả của chế độ ăn rất giàu protein.
• Một số trường hợp đa u tủy xương, trong đó canxi gắn với globulin miễn dịch đơn dòng (xem ‘Đa u tủy xương’ ở dưới).

Thay đổi phân đoạn ion hóa nhưng không thay đổi canxi toàn phần – Phân đoạn ion hóa có thể thay đổi mà không kèm theo sự thay đổi nồng độ canxi huyết thanh toàn phần, như trong các trường hợp:

• Rối loạn thăng bằng kiềm-toan, trong đó sự gia tăng pH máu làm tăng khả năng gắn kết của canxi với albumin, từ đó làm giảm phân đoạn ion hóa (xem ‘Rối loạn thăng bằng kiềm-toan’ ở dưới).
• Cường tuyến cận giáp, làm tăng canxi ion hóa bằng cách giảm lượng canxi gắn với albumin (xem ‘Hormone tuyến cận giáp’ ở dưới).
• Tăng phosphate máu, làm tăng phân đoạn gắn với các anion vô cơ, dẫn đến giảm canxi ion hóa (xem ‘Tăng phosphate máu’ ở dưới).