Rối loạn lưỡng cực ở người lớn: Tổng quan về các thủ thuật điều biến thần kinh

TÓM TẮT

Tổng quan – Các can thiệp điều biến thần kinh bao gồm hai hướng tiếp cận: không xâm lấn và xâm lấn. Liệu pháp không xâm lấn sử dụng dòng điện hoặc từ trường để kích thích các vùng khu trú trong não, trong khi các can thiệp xâm lấn đòi hỏi phải phẫu thuật. (Xem thêm mục ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Các liệu pháp điều biến thần kinh không xâm lấn – Điều biến thần kinh không xâm lấn bao gồm các liệu pháp gây co giật và không gây co giật. Các liệu pháp gây co giật bao gồm liệu pháp sốc điện (ECT) và liệu pháp gây co giật bằng từ trường; các liệu pháp không gây co giật bao gồm kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại (TMS), kích thích dòng điện một chiều xuyên sọ (tDCS), kích thích từ trường cường độ thấp và kích thích điện sọ. (Xem thêm mục ‘Các liệu pháp điều biến thần kinh không xâm lấn’ ở dưới.)

• ECT – ECT là một thủ thuật lâm sàng giúp gây ra cơn co giật toàn thể trong não bằng cách truyền dòng điện giữa hai điện cực đặt trên da đầu. ECT có thể mang lại hiệu quả cho bệnh nhân rối loạn lưỡng cực nhưng có thể gây ra nhiều tác dụng không mong muốn. (Xem thêm mục ‘Liệu pháp sốc điện’ ở dưới và “Rối loạn lưỡng cực ở người trưởng thành: Chỉ định và hiệu quả của liệu pháp sốc điện”.)
• TMS – TMS lặp lại là phương pháp điều trị lâm sàng sử dụng một cuộn dây kim loại đặt trên da đầu để tạo ra từ trường, từ đó tạo ra dòng điện gây khử cực các neuron tại các vùng khu trú trong não. TMS đã được khẳng định hiệu quả trong điều trị trầm cảm đơn cực nặng và cho thấy tác dụng tích cực đối với trầm cảm nặng trong rối loạn lưỡng cực. Các tác dụng không mong muốn của TMS ở bệnh nhân rối loạn lưỡng cực nhìn chung tương tự như ở bệnh nhân trầm cảm đơn cực; nghiêm trọng nhất là cơn co giật toàn thể kiểu cứng-giật. TMS có thể gây chuyển pha từ trầm cảm nặng sang hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ. (Xem thêm mục ‘Kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại’ ở dưới.)
• tDCS – tDCS là một phương pháp đang trong giai đoạn nghiên cứu, sử dụng hai điện cực da đầu để truyền dòng điện cường độ thấp, không đổi đến các vùng vỏ não cụ thể. Hiện chưa rõ liệu tDCS phối hợp có hiệu quả trong điều trị trầm cảm nặng trong rối loạn lưỡng cực hay không. Các tác dụng phụ của tDCS ở bệnh nhân rối loạn lưỡng cực nhìn chung tương tự như ở bệnh nhân trầm cảm đơn cực. tDCS dường như không gây ra tình trạng hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ khởi phát trong quá trình điều trị ở bệnh nhân trầm cảm lưỡng cực. (Xem thêm mục ‘Kích thích dòng điện một chiều xuyên sọ’ ở dưới.)

Các liệu pháp điều biến thần kinh xâm lấn – Các can thiệp xâm lấn được chỉ định cho những bệnh nhân kháng trị nhiều hơn, bao gồm kích thích dây thần kinh phế vị (VNS), kích thích não sâu (DBS) và phẫu thuật hủy thần kinh.

• VNS – VNS là phương pháp lâm sàng trong đó một máy tạo xung được cấy vào thành ngực và kết nối với một điện cực chạy ngược lên trên, quấn quanh một dây thần kinh phế vị để truyền kích thích. Hiện chưa rõ liệu VNS có hiệu quả khi dùng làm liệu pháp phối hợp trong điều trị rối loạn lưỡng cực hay không. (Xem thêm mục ‘Kích thích dây thần kinh phế vị’ ở dưới.)
• DBS – DBS là một can thiệp thực nghiệm, trong đó một máy tạo xung được cấy phẫu thuật vào ngực và kết nối bằng các dây dưới da với các điện cực kích thích được cấy vào các vùng cụ thể trong não. Hiện chưa rõ liệu DBS có hiệu quả khi dùng làm liệu pháp phối hợp trong điều trị rối loạn lưỡng cực hay không. (Xem thêm mục ‘Kích thích não sâu’ ở dưới.)