Sàng lọc và chẩn đoán nhiễm virus viêm gan C mạn tính

TÓM TẮT

Sàng lọc một lần cho toàn dân – Nhiễm virus viêm gan C (HCV) là một vấn đề sức khỏe toàn cầu, có thể tiến triển thành xơ gan và bệnh gan giai đoạn cuối ở một tỷ lệ đáng kể bệnh nhân. Vì bệnh thường không có triệu chứng, việc sàng lọc là thiết yếu để nâng cao khả năng phát hiện và cuối cùng là điều trị cho những người nhiễm bệnh.

Chúng tôi đề xuất sàng lọc HCV một lần cho tất cả người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên thay vì sàng lọc có chọn lọc (Khuyến cáo 2C). Khuyến cáo này dựa trên lợi ích cá nhân đáng kể khi điều trị nhiễm HCV, tác hại tối thiểu của việc sàng lọc và tỷ lệ phát hiện cao hơn của sàng lọc toàn dân so với sàng lọc dựa trên nhóm nguy cơ hoặc nhóm đối tượng. (Xem thêm mục ‘Sàng lọc định kỳ một lần cho mọi người trưởng thành’ ở dưới.)

Sàng lọc lặp lại có chọn lọc – Việc sàng lọc lặp lại được chỉ định cho những bệnh nhân có nguy cơ phơi nhiễm tiếp diễn (ví dụ: người tiêm chích ma túy, bệnh nhân chạy thận nhân tạo mạn tính, nam quan hệ tình dục với nam có HIV hoặc đang dùng điều trị dự phòng trước phơi nhiễm PrEP, và bạn tình lâu dài của người nhiễm HCV) và cho phụ nữ trong mỗi lần mang thai. (Xem thêm mục ‘Sàng lọc lặp lại cho các đối tượng chọn lọc’ ở dưới.)

Xét nghiệm khi nghi ngờ lâm sàng – Xét nghiệm nhiễm HCV cũng được chỉ định cho những người có bằng chứng bệnh gan, mắc các bệnh ngoài gan liên quan đến HCV (ví dụ: bệnh porphyria cutanea tarda, bệnh cryoglobulinemia hỗn hợp) hoặc có tiền sử phơi nhiễm rõ ràng. (Xem thêm mục ‘Bệnh nhân có đặc điểm lâm sàng phù hợp’ và ‘Phơi nhiễm gần đây’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Chẩn đoán nhiễm HCV mạn tính thường được xác lập ở bệnh nhân có xét nghiệm kháng thể HCV phản ứng và xét nghiệm phân tử dương tính phát hiện sự hiện diện của HCV RNA (sơ đồ 1). Thông thường, những bệnh nhân có cả kháng thể anti-HCV phản ứng và HCV RNA định lượng được là nhiễm mạn tính, mặc dù những kết quả này cũng có thể gặp ở một số bệnh nhân nhiễm cấp tính. (Xem thêm mục ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Xét nghiệm kháng thể ban đầu – Quy trình sàng lọc hoặc chẩn đoán nhiễm HCV mạn tính thường bắt đầu bằng xét nghiệm kháng thể (lý tưởng nhất là kết hợp với xét nghiệm phản xạ HCV RNA). (Xem thêm mục ‘Tiếp cận tiêu chuẩn’ ở dưới.)

Kháng thể không phản ứng – Đối với hầu hết mọi người, kết quả kháng thể không phản ứng cho thấy ít có khả năng nhiễm HCV mạn tính và có thể dừng xét nghiệm. Tuy nhiên, những bệnh nhân chạy thận nhân tạo, suy giảm miễn dịch nặng hoặc nghi ngờ nhiễm HCV cấp tính có thể không xuất hiện kháng thể anti-HCV dù đang nhiễm bệnh; ở những bệnh nhân này, việc xét nghiệm HCV RNA ngay cả khi kháng thể không phản ứng là rất quan trọng để loại trừ nhiễm trùng. (Xem thêm mục ‘Kháng thể anti-HCV không phản ứng’ ở dưới.)

Kháng thể phản ứng – Kết quả này cần được theo dõi bằng xét nghiệm HCV RNA. Việc không phát hiện thấy HCV RNA khi sử dụng xét nghiệm có độ nhạy cao về cơ bản xác nhận không nhiễm HCV mạn tính. Kết quả âm tính giả của xét nghiệm RNA là hiếm gặp. Trong trường hợp này, một xét nghiệm kháng thể phản ứng thường là dương tính giả hoặc phản ánh tình trạng nhiễm bệnh trong quá khứ đã tự khỏi. Kết quả HCV RNA dương tính là bằng chứng của nhiễm HCV. (Xem thêm mục ‘Kháng thể phản ứng và RNA âm tính’ và ‘Kháng thể phản ứng và RNA dương tính’ ở dưới.)

Tiếp cận chẩn đoán nghi ngờ viêm gan C cấp tính được trình bày riêng. (Xem mục “Biểu hiện lâm sàng, chẩn đoán và điều trị nhiễm virus viêm gan C cấp tính ở người trưởng thành”, phần ‘Chẩn đoán’.)

Kỹ thuật chẩn đoán – Kháng thể kháng HCV có thể được phát hiện bằng nhiều loại xét nghiệm, bao gồm các xét nghiệm miễn dịch tiêu chuẩn thực hiện tại phòng thí nghiệm, xét nghiệm miễn dịch nhanh tại chỗ (point-of-care) và các xét nghiệm tại nhà với mẫu bệnh phẩm do bệnh nhân tự thu thập. Các xét nghiệm acid nucleic để phát hiện HCV RNA truyền thống được chia thành hai loại: định tính và định lượng. Hầu hết các xét nghiệm định lượng hiện nay có giới hạn phát hiện thấp tương đương với các xét nghiệm định tính. (Xem thêm mục ‘Kỹ thuật chẩn đoán’ ở dưới.)

Đánh giá sau chẩn đoán – Các khía cạnh quan trọng trong chăm sóc ban đầu cho bệnh nhân mới chẩn đoán nhiễm HCV bao gồm đánh giá mức độ tổn thương gan và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định điều trị. Những nội dung này được thảo luận chi tiết ở phần khác. (Xem mục “Đánh giá bệnh nhân và lựa chọn liệu pháp kháng virus cho nhiễm virus viêm gan C mạn tính”, phần ‘Đánh giá’.)