Thiếu máu mạc treo không do tắc nghẽn

TÓM TẮT

Yếu tố nguy cơ – Thiếu máu mạc treo không do tắc nghẽn (NOMI) chiếm tới 20% các trường hợp thiếu máu mạc treo cấp tính. Các yếu tố nguy cơ của NOMI bao gồm bệnh tim mạch, nhồi máu cơ tim, hở van động mạch chủ, nhiễm trùng huyết, loạn nhịp tim, sử dụng digoxin hoặc các thuốc vận mạch alpha-adrenergic, cocaine, tuần hoàn ngoài cơ thể và chạy thận nhân tạo. (Xem ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)

Đặc điểm lâm sàng – Bệnh nhân NOMI điển hình thường là người cao tuổi có bệnh lý tim mạch, đang gặp biến chứng đe dọa tính mạng (như nhồi máu cơ tim hoặc suy tim sung huyết) và đang điều trị bằng các thuốc làm giảm tưới máu ruột (ví dụ: thuốc lợi tiểu). Đau bụng trong NOMI thay đổi đa dạng, không điển hình như cơn đau dữ dội thường gặp trong thiếu máu mạc treo cấp do thuyên tắc hoặc huyết khối động mạch. Có tới 25% bệnh nhân không đau bụng, và các biểu hiện lâm sàng có thể bị lu mờ bởi các rối loạn khởi phát đi kèm. (Xem ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Chẩn đoán nhanh là yếu tố then chốt để ngăn ngừa các biến chứng (như hoại tử ruột, thủng ruột) liên quan đến thiếu máu mạc treo cấp tính. Việc chẩn đoán thiếu máu mạc treo cấp phụ thuộc nhiều vào sự nghi ngờ lâm sàng cao ở những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ. Tuy nhiên, các dấu hiệu và triệu chứng sớm của thiếu máu mạc treo thường không đặc hiệu. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Chụp CT mạch máu bụng (CT angiography) không cần thuốc cản quang đường uống là một phương pháp tầm soát hữu ích cho bệnh nhân đau bụng cấp nghi ngờ thiếu máu mạc treo cấp tính. CT angiography có độ chính xác cao trong chẩn đoán thiếu máu mạc treo cấp, đồng thời giúp loại trừ các nguyên nhân gây đau bụng cấp khác và các căn nguyên khác của thiếu máu mạc treo cấp.

Đối với những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ và đặc điểm lâm sàng gợi ý NOMI hơn là các nguyên nhân khác, chúng tôi đề xuất chụp động mạch chọn lọc hệ mạch mạc treo thay vì các phương pháp chẩn đoán hình ảnh mạch máu khác. Chụp động mạch xóa kỹ thuật số (DSA) cho phép truyền thuốc giãn mạch trực tiếp vào hệ mạch mạc treo đang co mạch. (Xem ‘Truyền thuốc giãn mạch’ ở dưới.)

Điều trị – Mục tiêu điều trị NOMI là khôi phục dòng máu nuôi ruột nhanh nhất có thể. Xử trí ban đầu đối với NOMI bao gồm theo dõi và hỗ trợ huyết động tích cực, điều chỉnh toan chuyển hóa, khởi đầu kháng sinh phổ rộng và đặt ống thông dạ dày để giải áp. (Xem ‘Điều trị’ ở dưới.)