Sùi mào gà ở người lớn: Dịch tễ, bệnh sinh, lâm sàng và chẩn đoán

TÓM TẮT

• Nguyên nhân

  Sùi mào gà (Condylomata acuminata – CA), hay còn gọi là mụn cóc sinh dục, là một biểu hiện của tình trạng nhiễm human papillomavirus (HPV) ở vùng anogenital. Các type HPV 6 và HPV 11 là nguyên nhân gây ra hầu hết các trường hợp sùi mào gà. Chỉ một tỷ lệ nhỏ các ca nhiễm HPV anogenital tiến triển thành sùi mào gà. (Xem thêm ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)

• Đường lây truyền và yếu tố nguy cơ

  Nhiễm HPV anogenital hầu hết lây truyền qua hoạt động tình dục. Tình trạng suy giảm miễn dịch hoặc khiếm khuyết miễn dịch bẩm sinh làm tăng nguy cơ xuất hiện sùi mào gà và có thể khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn. (Xem thêm ‘Đường lây truyền’ và ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)

• Biểu hiện lâm sàng

  Sùi mào gà thường xuất hiện ở âm hộ, dương vật, bẹn, tầng sinh môn, vùng da quanh hậu môn và/hoặc vùng da trên xương mu. Các nốt mụn có thể có dạng phẳng, hình vòm, hình súp lơ, dạng sợi, dạng nấm, có cuống, hình não, dạng mảng, nhẵn (đặc biệt là ở thân dương vật), dạng sần sùi hoặc phân thùy (hình 1A-H). Màu sắc thường là trắng, màu da, đỏ, tím hoặc nâu. Kích thước mỗi nốt mụn dao động từ 1 mm đến vài cm. Bệnh nhân có thể có tổn thương kèm theo ở niệu đạo, âm đạo, cổ tử cung hoặc ống hậu môn. (Xem thêm ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

• Diễn tiến lâm sàng

  Thời gian ủ bệnh thông thường cho đến khi xuất hiện mụn cóc là từ 3 tuần đến 8 tháng. Sau khi xuất hiện ban đầu, các nốt mụn có thể tiếp tục tăng về số lượng và kích thước hoặc tự thoái triển. Có tới 30% tổn thương sùi mào gà tự biến mất trong vòng 4 tháng. Tuy nhiên, việc hết các nốt mụn nhìn thấy được không đồng nghĩa với việc virus HPV đã được loại bỏ hoàn toàn. (Xem thêm ‘Diễn tiến lâm sàng’ ở dưới.)

• Liên quan đến bệnh lý ác tính

  Mặc dù HPV 6 và HPV 11 có nguy cơ thấp gây ung thư liên quan đến HPV, nhưng tình trạng đồng nhiễm với các type HPV nguy cơ cao thường gặp ở bệnh nhân sùi mào gà. Sự chuyển dạng ác tính của mụn cóc sinh dục là hiếm gặp. Bệnh nhân suy giảm miễn dịch có nguy cơ chuyển dạng ác tính cao hơn. (Xem thêm ‘Liên quan đến bệnh lý ác tính’ ở dưới.)

• Chẩn đoán

  Chẩn đoán sùi mào gà thường dựa trên thăm khám lâm sàng. Trong trường hợp chẩn đoán không chắc chắn hoặc có các đặc điểm không điển hình, sinh thiết sẽ giúp xác nhận chẩn đoán. (Xem thêm ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

• Đánh giá bổ sung

  Bệnh nhân sùi mào gà nên được xét nghiệm tầm soát các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, đồng thời đánh giá các tổn thương kèm theo ở niệu đạo, âm đạo, cổ tử cung hoặc ống hậu môn. (Xem thêm ‘Đánh giá bổ sung’ ở dưới.)