TÓM TẮT
Quản lý theo điều kiện (Contingency Management – CM): CM, hay còn gọi là các khuyến khích tạo động lực, là một can thiệp hành vi ngoại trú dành cho các rối loạn sử dụng chất, trong đó một vật gia cố hữu hình (còn gọi là phần thưởng hoặc sự khuyến khích) được cung cấp khi bệnh nhân thực hiện một hành vi cụ thể thúc đẩy sức khỏe (ví dụ: kiêng chất, kiêng rượu hoặc nicotine). Củng cố tích cực là một kỹ thuật mạnh mẽ giúp tăng cường các hành vi có lợi cho sức khỏe, đặc biệt là việc kiêng sử dụng các chất gây nghiện (Xem thêm mục ‘Giới thiệu’ ở dưới).
Nguyên tắc: CM đạt hiệu quả cao nhất khi được triển khai nhất quán với các nguyên tắc sau (xem mục ‘Tổng quan và nguyên tắc’ ở dưới):
- Đánh giá khách quan hành vi
- Tập trung vào một hành vi duy nhất
- Vật gia cố hữu hình phải phụ thuộc vào việc đạt được hành vi đã xác định
- Trao phần thưởng ngay sau khi hành vi được thực hiện hoặc được ghi nhận
- Tạo cơ hội củng cố thường xuyên
- Vật gia cố được điều chỉnh phù hợp với từng nhóm đối tượng cụ thể và có thời lượng hợp lý
Các yếu tố của chương trình CM hiệu quả: Các chương trình CM hiệu quả bao gồm các yếu tố sau (xem mục ‘Các yếu tố của quản lý theo điều kiện hiệu quả’ ở dưới):
- Tuân thủ các nguyên tắc của CM
- Đào tạo và giáo dục cho nhân viên y tế
- Tuyển chọn những bệnh nhân có mong muốn giảm hoặc ngừng sử dụng chất
- Sử dụng các phác đồ đã được thiết lập
- Tích hợp vào các dịch vụ chăm sóc hiện có
- Điều chỉnh phù hợp để điều trị cho các nhóm đối tượng đa dạng
Các mô hình CM: CM bằng phiếu thưởng (Voucher CM) và CM bằng bốc thăm trúng thưởng (Prize-draw CM) là hai mô hình có bằng chứng ủng hộ mạnh mẽ và có thể triển khai tại các cơ sở điều trị ngoại trú. Các mô hình khác, chẳng hạn như ứng dụng trên điện thoại thông minh, đang được phát triển để tăng khả năng tiếp cận chương trình (Xem thêm mục ‘Các mô hình quản lý theo điều kiện’ ở dưới).
Ứng dụng lâm sàng: Chúng tôi áp dụng CM như một phần của chương trình điều trị toàn diện (ví dụ: chương trình điều trị ngoại trú chuyên sâu) cho những bệnh nhân rối loạn sử dụng chất có mong muốn giảm hoặc ngừng sử dụng (hoặc thay đổi các hành vi khác) (Xem thêm mục ‘Ứng dụng lâm sàng’ ở dưới).
Thách thức trong triển khai: Những thách thức chính đối với việc triển khai rộng rãi CM chủ yếu nằm ở khía cạnh thực tiễn (ví dụ: nhận thức về phương pháp điều trị còn hạn chế, yêu cầu bệnh nhân phải thăm khám thường xuyên, khó khăn trong thiết lập phác đồ CM) và các rào cản về chính sách (ví dụ: các quy định liên bang hạn chế việc sử dụng vật gia cố cho nhiều đối tượng bệnh nhân) (Xem thêm mục ‘Thách thức khi triển khai CM’ ở dưới).