Viêm nang lông sẹo lồi vùng gáy: Xử trí

TÓM TẮT

Tổng quan bệnh lý – Mụn sần sẹo vùng chẩm (Acne keloidalis nuchae – AKN) là một tình trạng viêm mạn tính của da đầu, đặc trưng bởi các sẩn viêm, mụn mủ và sẹo dạng keloid xuất hiện ở vùng chẩm và gáy (hình 1A-G). (Xem thêm “Acne keloidalis nuchae: Bệnh sinh, biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán”, phần ‘Biểu hiện lâm sàng’.)

Tiếp cận chung – Dữ liệu về điều trị AKN hiện còn hạn chế. Mục tiêu điều trị bao gồm giảm viêm, cải thiện các tổn thương dạng keloid và hạn chế tối đa việc tiếp xúc với các yếu tố có khả năng làm bệnh trầm trọng hơn (sơ đồ 1). Việc điều trị sớm đóng vai trò quan trọng nhằm giảm thiểu nguy cơ để lại sẹo nặng. (Xem phần ‘Nguyên tắc điều trị’ ở dưới.)

Điều trị viêm – Phương pháp cải thiện các tổn thương viêm tùy thuộc vào biểu hiện lâm sàng (sơ đồ 1).

• Sẩn hoặc mụn mủ viêm kích thước nhỏ (viêm mức độ nhẹ đến trung bình)

  Đối với bệnh nhân có các sẩn hoặc mụn mủ viêm nhỏ, chúng tôi đề nghị liệu pháp phối hợp giữa corticosteroid bôi nồng độ cao, thuốc kháng khuẩn tại chỗ và retinoid tại chỗ, thay vì đơn trị liệu bằng một trong các tác nhân này (Khuyến cáo 2C). Theo kinh nghiệm của chúng tôi, liệu pháp phối hợp mang lại hiệu quả cao hơn đơn trị liệu. Các lựa chọn cho thuốc kháng khuẩn tại chỗ bao gồm: clindamycin kết hợp benzoyl peroxide, clindamycin đơn độc, erythromycin kết hợp benzoyl peroxide hoặc erythromycin đơn độc. (Xem thêm phần ‘Viêm mức độ nhẹ đến trung bình’, ‘Corticosteroid tại chỗ’, ‘Thuốc kháng khuẩn tại chỗ’ và ‘Retinoid tại chỗ’ ở dưới.)

• Nhiều tổn thương viêm, mụn mủ hoặc mưng mủ lan tỏa, hoặc các tổn thương viêm kích thước lớn (viêm mức độ trung bình đến nặng)

  Đối với bệnh nhân viêm mức độ trung bình đến nặng (hình 1D-E), chúng tôi đề nghị điều trị phối hợp doxycycline đường uống, corticosteroid bôi nồng độ cao và retinoid tại chỗ, thay vì điều trị đơn trị liệu bằng một trong các thuốc này (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm phần ‘Viêm mức độ trung bình đến nặng’ và ‘Kháng sinh đường uống’ ở dưới.)

  Tiêm corticosteroid nội tổn thương có thể hữu ích cho những bệnh nhân đáp ứng kém với corticosteroid bôi. Đối với bệnh nhân vẫn còn các sẩn viêm sau 6 đến 8 tuần điều trị corticosteroid tại chỗ, chúng tôi đề nghị thực hiện tiêm corticosteroid nội tổn thương (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm phần ‘Corticosteroid tại chỗ hoặc nội tổn thương’ ở dưới.)

Điều trị tổn thương keloid – Phương pháp cải thiện các tổn thương keloid tùy thuộc vào biểu hiện lâm sàng.

• Sẩn keloid hoặc mảng nhỏ

  Đối với các sẩn keloid (sẩn chắc, hình vòm (hình 1F)) hoặc các mảng nhỏ ở những bệnh nhân mong muốn cải thiện tổn thương, chúng tôi đề nghị tiêm corticosteroid nội tổn thương là liệu pháp khởi đầu (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm phần ‘Sẩn và mảng nhỏ’ ở dưới.)

• Mảng keloid lớn hoặc tổn thương keloid kháng trị với tiêm corticosteroid nội tổn thương

  Đối với bệnh nhân có mảng lớn hoặc sẹo keloid không cải thiện đủ mức sau khi tiêm corticosteroid nội tổn thương, chúng tôi đề nghị phẫu thuật cắt bỏ (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm phần ‘Mảng lớn’ ở dưới.)

Nhiễm trùng thứ phát – Nhiễm trùng thứ phát có thể là biến chứng của AKN. Nếu xuất hiện các dấu hiệu gợi ý nhiễm trùng thứ phát (ví dụ: đỏ da lan rộng, mưng mủ, đau, chảy dịch, có mùi hôi, sưng hạch cổ hoặc các triệu chứng toàn thân như sốt), cần thực hiện nuôi cấy và làm kháng sinh đồ, sau đó chỉ định liệu pháp kháng sinh phù hợp. (Xem thêm phần ‘Nhiễm trùng thứ phát’ ở dưới.)

Bệnh kháng trị – Các lựa chọn điều trị cho bệnh nhân tiếp tục tiến triển hoặc hoạt động bệnh dù đã áp dụng các liệu pháp khởi đầu tiêu chuẩn cho tình trạng viêm bao gồm phẫu thuật, liệu pháp laser và isotretinoin đường uống (sơ đồ 1). (Xem thêm phần ‘Viêm kháng trị’ ở dưới.)