Cước (tổn thương do lạnh)

TÓM TẮT

Dịch tễ học – Pernio (còn gọi là cước hoặc bệnh perniosis) là một rối loạn da đặc trưng bởi sự xuất hiện của các tổn thương da đỏ tím do lạnh (hình 1A-E). Phụ nữ trẻ và trung niên là đối tượng thường gặp nhất. Tuy nhiên, trẻ em, nam giới và người cao tuổi cũng có thể mắc tình trạng này. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Cơ chế bệnh sinh – Sinh lý bệnh của pernio hiện chưa rõ. Bệnh được cho là kết quả của phản ứng mạch máu bất thường khi tiếp xúc với lạnh. (Xem ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)

Các bệnh lý phối hợp – Pernio có thể xảy ra đơn độc (pernio vô căn) hoặc đi kèm với các bệnh lý khác. Tình trạng này đã được báo cáo ở bệnh nhân mắc rối loạn huyết học, bệnh tự miễn, viêm gan virus và bệnh ác tính. Mức độ liên quan giữa pernio và nhiều bệnh lý phối hợp được báo cáo hiện vẫn chưa rõ ràng. (Xem ‘Các bệnh lý phối hợp’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng – Pernio điển hình biểu hiện dưới dạng các dát, sẩn, mảng hoặc nốt màu đỏ đến tím ở bàn tay hoặc bàn chân (hình 1A-E). Ít phổ biến hơn, tổn thương có thể xuất hiện ở mũi, tai, lòng bàn chân, bắp chân, đùi hoặc mông (hình 1F). Có thể xuất hiện phồng rộp hoặc loét. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Diễn tiến lâm sàng – Diễn tiến của pernio thay đổi tùy trường hợp. Do liên quan đến việc tiếp xúc với lạnh, các triệu chứng thường khởi phát trong những tháng lạnh trong năm. Các trường hợp pernio vô căn cấp tính thường tự khỏi trong vòng một đến ba tuần. Bệnh cũng có thể diễn tiến mạn tính hoặc tái phát. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Chẩn đoán pernio thường dựa trên tiền sử bệnh và thăm khám lâm sàng. Sinh thiết da chỉ được chỉ định cho các trường hợp không điển hình. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Đánh giá bổ sung – Cần cân nhắc khả năng có bệnh lý hệ thống tiềm ẩn ở bệnh nhân pernio. Các xét nghiệm cận lâm sàng để phát hiện bệnh kèm theo là phù hợp khi đánh giá lâm sàng gợi ý có rối loạn tiềm ẩn hoặc khi pernio tái phát hoặc diễn tiến mạn tính. (Xem ‘Đánh giá bổ sung’ ở dưới.)

Điều trị – Điều trị pernio chủ yếu là tránh các yếu tố khởi phát. Bệnh nhân cần được hướng dẫn giữ ấm vùng bị tổn thương bằng cách mặc quần áo giữ nhiệt phù hợp và tránh tiếp xúc trực tiếp với môi trường lạnh. Đối với người trưởng thành mắc pernio kháng trị, chúng tôi đề xuất điều trị bằng nifedipine (Khuyến cáo 2B). (Xem ‘Điều trị’ ở dưới.)