Đánh giá và xử trí vết thương rách vành tai

TÓM TẮT

Giải phẫu – Tai ngoài bao gồm vành tai và ống tai ngoài. Do đặc điểm nhô ra ngoài nên hầu hết các vết rách do chấn thương thường xảy ra ở vành tai. Các đơn vị sụn của vành tai bao gồm: xoắn tai, đối xoắn tai, hốc tai, nắp tai và đối nắp tai (hình 1). (Xem phần ‘Giải phẫu’ ở dưới.)

Đánh giá – Bệnh nhân rách vành tai cần được đánh giá cẩn thận để xác định vị trí và độ sâu của tổn thương, mức độ ảnh hưởng đến sụn, sự lan rộng của vết rách vào ống tai ngoài và tình trạng mất mô. Ngoài ra, đối với những bệnh nhân chấn thương nặng, cần đánh giá các dấu hiệu tổn thương tai giữa phối hợp và gãy nền sọ. (Xem phần ‘Đánh giá’ ở dưới.)

Hội chẩn chuyên khoa – Cần hội chẩn với bác sĩ phẫu thuật chuyên khoa phù hợp đối với các trường hợp: bong tróc vành tai, vết rách tai ngoài lan vào ống tai ngoài, rách hoặc nứt dái tai mạn tính, hoặc có tổn thương tai giữa và gãy nền sọ phối hợp. Các vết rách xuyên thấu vành tai cũng có thể là chỉ định hội chẩn chuyên khoa, tùy thuộc vào năng lực của lâm sàng. (Xem phần ‘Chỉ định hội chẩn hoặc chuyển tuyến chuyên khoa’ ở dưới.)

Chỉ định đóng vết thương – Đóng vết thương thì đầu (tức là khâu phục hồi tại thời điểm nhập viện) là phương pháp điều trị ưu tiên cho các vết rách vành tai, đặc biệt khi lộ sụn tai hoặc vết thương rách xuyên qua tai. Việc không che phủ phần sụn bị lộ sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, viêm sụn ăn mòn và/hoặc hoại tử, dẫn đến mất sụn hoặc gây biến dạng thẩm mỹ nghiêm trọng (“tai súp lơ”). (Xem phần ‘Chỉ định đóng vết thương thì đầu’ ở dưới.)

Chống chỉ định đóng vết thương – Không nên đóng thì đầu đối với các vết thương có dấu hiệu viêm rõ rệt (đỏ, nóng, sưng, chảy mủ). Việc đóng vết rách vành tai cũng không được làm trì hoãn quá trình đánh giá và điều trị dứt điểm các tổn thương chấn thương cấp bách hơn, bao gồm tổn thương tai giữa hoặc tổn thương nội sọ. (Xem phần ‘Chống chỉ định và thận trọng’ ở dưới.)

Chuẩn bị – Gây tê tại chỗ (ví dụ: lidocaine 1% không kèm epinephrine) hoặc gây tê vùng thần kinh tai (hình 4) thường cung cấp đủ hiệu quả giảm đau để đóng vết rách vành tai. (Xem phần ‘Vô cảm và giảm đau’ ở dưới.)

Sau khi gây tê, các vết rách vành tai cần được rửa sạch bằng lượng lớn (từ 100 đến 200 mL) nước muối sinh lý vô trùng. Trong quá trình rửa, lâm sàng cần tránh áp lực quá mạnh vì có thể làm bong màng sụn khỏi sụn. Hạn chế tối đa hoặc tránh cắt lọc da để đảm bảo mọi phần sụn bị lộ đều được che phủ. Không cắt lọc sụn để tránh làm khuyết các đường cong của vành tai. (Xem phần ‘Chuẩn bị vết thương’ ở dưới.)

Kỹ thuật đóng vết thương – Các dụng cụ và kỹ thuật đề xuất để đóng vết rách vành tai theo từng loại vết thương đã được cung cấp ở trên. (Xem phần ‘Dụng cụ’ và ‘Kỹ thuật’ ở dưới.)

Xử trí bổ sung – Tất cả bệnh nhân cần được dự phòng uốn ván nếu cần thiết. Hầu hết các vết thương ở tai không cần điều trị kháng sinh theo kinh nghiệm. Tuy nhiên, kháng sinh dự phòng có thể làm giảm nguy cơ nhiễm trùng vết thương hoặc viêm sụn ở những bệnh nhân gặp vết cắn của động vật hoặc người, vết thương nhiễm bẩn nặng, suy mạch máu (ví dụ: bệnh động mạch ngoại biên), bong da/lộ sụn, sụn cần phải khâu phục hồi hoặc suy giảm miễn dịch. (Xem phần ‘Các lưu ý khác’ ở dưới.)

Chăm sóc sau thủ thuật – Vết rách vành tai sau khi khâu cần được theo dõi sát trong vòng 24 giờ để đánh giá các dấu hiệu nhiễm trùng hoặc tụ máu vành tai. Các mũi khâu không tiêu nên được cắt sau 7 đến 10 ngày. (Xem phần ‘Chăm sóc sau thủ thuật’ ở dưới.)

Biến chứng – Tụ máu vành tai, viêm màng sụn và viêm sụn là những biến chứng tiềm tàng của vết rách vành tai, cần được nhận biết và điều trị kịp thời trong quá trình theo dõi. (Xem phần ‘Tụ máu vành tai’ và ‘Viêm màng sụn hoặc viêm sụn’ ở dưới.)