Tổn thương da dạng xuất huyết (đốm xuất huyết, xuất huyết và vết bầm máu) ở trẻ em: Nguyên nhân

TÓM TẮT

Thuật ngữ – Các tổn thương da xuất huyết bao gồm (Xem ‘Thuật ngữ’ ở dưới):

• Xuất huyết chấm (Petechiae) – Là các dát màu đỏ đến tím, kích thước nhỏ như đầu kim (1 đến 2 mm), không mất màu khi ấn kính (hình 1).
• Xuất huyết dạng ban (Purpura) – Là các dát, sẩn, mảng hoặc mảng lớn hơn, màu đỏ sẫm đến tím sẫm, không mất màu khi ấn kính, có thể xuất hiện trên da hoặc niêm mạc (hình 3 và hình 4). Sắc tố da sẫm màu có thể làm giảm khả năng quan sát các tổn thương xuất huyết này (hình 2A và hình 2B).
• Xuất huyết mảng/Vết bầm (Ecchymoses) – Phản ánh tình trạng thoát mạch máu diện rộng (khối máu tụ hoặc các nốt xuất huyết hợp nhất) (hình 5).

Đối với xuất huyết chấm và xuất huyết dạng ban, đặc điểm không mất màu khi ấn kính thường được đánh giá tốt nhất bằng nghiệm pháp ấn kính (diascopy – sử dụng lam kính hoặc ly thủy tinh trong suốt để ấn lên da).

Nguyên nhân – Nguyên nhân gây tổn thương da xuất huyết ở trẻ em có thể được phân loại rộng rãi như sau:

• Tổn thương tính toàn vẹn của mạch máu (xem ‘Tổn thương tính toàn vẹn của mạch máu’ ở dưới)
• Rối loạn cầm máu do:
• Giảm tiểu cầu (xem ‘Giảm tiểu cầu’ ở dưới)
• Rối loạn chức năng tiểu cầu (xem ‘Bất thường chức năng tiểu cầu’ ở dưới)
• Thiếu hụt yếu tố đông máu (xem ‘Thiếu hụt yếu tố đông máu’ ở dưới)
• Đông máu rải rác trong lòng mạch (Xem ‘Đông máu rải rác trong lòng mạch (DIC)’ ở dưới)

Loại tổn thương da có thể cung cấp manh mối về nguyên nhân tiềm ẩn (xem “Tổn thương da xuất huyết (xuất huyết chấm, xuất huyết dạng ban và xuất huyết mảng) ở trẻ em: Đánh giá”, phần ‘Thuật ngữ’):

• Xuất huyết chấm – Nhiễm trùng và giảm tiểu cầu là những nguyên nhân quan trọng, mặc dù chúng cũng có thể xuất hiện trong các tình trạng khác.
• Xuất huyết dạng ban – Có thể gặp ở bệnh nhân nhiễm trùng, viêm mạch hệ thống, giảm tiểu cầu hoặc rối loạn đông máu.
• Xuất huyết mảng (Vết bầm) – Ở trẻ em, xuất huyết mảng thường do chấn thương trực tiếp. Tuy nhiên, tình trạng này cũng liên quan đến rối loạn đông máu, đặc biệt là thiếu hụt yếu tố đông máu và giảm tiểu cầu nặng.

Đánh giá – Việc đánh giá cẩn thận bất kỳ trẻ nào có xuất huyết chấm và xuất huyết dạng ban là rất quan trọng để giúp chẩn đoán và điều trị kịp thời, đặc biệt là ở những trẻ có tình trạng bệnh lý nặng (trông độc). Loại, vị trí và mức độ lan rộng của các tổn thương, cùng với biểu hiện tổng quát của trẻ, sẽ giúp định hướng đánh giá ban đầu và gợi ý nguyên nhân tiềm ẩn. Ở trẻ sốt kèm theo tổn thương da xuất huyết, đặc biệt là xuất huyết chấm và/hoặc xuất huyết dạng ban, cần nhanh chóng nhận diện và điều trị các tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng gây nhiễm khuẩn huyết và đông máu rải rác trong lòng mạch. (Xem “Tổn thương da xuất huyết (xuất huyết chấm, xuất huyết dạng ban và xuất huyết mảng) ở trẻ em: Đánh giá”).