TÓM TẮT
Phân loại – Dây rốn quấn cổ có thể là một hoặc nhiều vòng quanh cổ thai nhi. Tình trạng này có thể lỏng hoặc chặt và được phân loại thành type A hoặc B (hình 1). (Xem thêm mục ‘Phân loại’ ở dưới.)
Cơ chế bệnh sinh – Sự xuất hiện của dây rốn quấn cổ dường như là một sự kiện ngẫu nhiên, với nguy cơ tăng cao ở những thai nhi cử động quá mức và/hoặc có dây rốn dài. Tình trạng này có thể tồn tại dai dẳng, tự tháo hoặc quấn lại. Dây rốn quấn cổ type B có xu hướng tồn tại lâu hơn so với type A. (Xem thêm mục ‘Cơ chế bệnh sinh’ và ‘Diễn tiến tự nhiên’ ở dưới.)
Chẩn đoán tiền sản – Chẩn đoán tiền sản dây rốn quấn cổ tình cờ dựa trên siêu âm, ghi nhận dây rốn quấn quanh ít nhất 75% chu vi cổ thai nhi (video 1 và video 2). Siêu âm Doppler màu hoặc đo vận tốc dòng chảy Doppler (hình 2) giúp xác nhận chẩn đoán từ hình ảnh siêu âm thang xám (hình 1). (Xem thêm mục ‘Đánh giá chẩn đoán và thực hiện siêu âm’ ở dưới.)
Hệ quả có thể xảy ra
- Mặc dù các dữ liệu hiện có có chất lượng từ thấp đến trung bình, dây rốn quấn cổ có thể liên quan đến việc tăng tỷ lệ bất thường nhịp tim thai trong chuyển dạ, nhưng không làm tăng tỷ lệ can thiệp thủ thuật để lấy thai. (Xem thêm mục ‘Nhịp tim thai trong chuyển dạ’ ở dưới.)
- Dây rốn quấn cổ một vòng không liên quan đến thai chết lưu. Dữ liệu về quấn cổ nhiều vòng chưa rõ ràng và việc chỉ có dây rốn quấn cổ là không đủ bằng chứng để kết luận về mối quan hệ nhân quả. (Xem thêm mục ‘Thai chết lưu hoặc tử vong sơ sinh’ ở dưới.)
- Mặc dù có xu hướng liên quan đến hạn chế tăng trưởng trong tử cung và trẻ nhỏ so với tuổi thai, nhưng dây rốn quấn cổ không liên quan đến cân nặng khi sinh dưới 2500g. (Xem thêm mục ‘Hệ quả có thể xảy ra’ ở dưới.)
Vai trò hạn chế của sàng lọc
Chúng tôi khuyến cáo không thực hiện sàng lọc dây rốn quấn cổ trong thai kỳ (Khuyến cáo 2C). Hiện không có bằng chứng chất lượng cao hay trung bình nào cho thấy dây rốn quấn cổ gây ảnh hưởng xấu đến kết cục thai kỳ, hoặc việc chẩn đoán tiền sản tình trạng này giúp cải thiện kết cục thai kỳ. Trong những trường hợp thai nhi suy mà không rõ nguyên nhân, việc đánh giá chi tiết dây rốn ngoài quy trình tiêu chuẩn (bao gồm đánh giá mức độ chặt của vòng quấn hoặc số vòng quấn) có thể cung cấp thông tin hữu ích để định hướng mức độ theo dõi. (Xem thêm mục ‘Vai trò hạn chế của sàng lọc’ và ‘Hệ quả có thể xảy ra’ ở dưới.)
Chúng tôi không báo cáo khi tình cờ phát hiện dây rốn quấn cổ vì đây có thể được coi là một phát hiện bình thường. Với những bệnh nhân thắc mắc, chúng tôi trấn an rằng dây rốn quấn cổ là tình trạng phổ biến, thường tự hết và việc quấn cổ dai dẳng không liên quan đến việc tăng đáng kể nguy cơ xảy ra các kết cục thai kỳ xấu. Tương tự như mọi thai kỳ khác, bệnh nhân cần được hướng dẫn báo cho bác sĩ khi nhận thấy thai máy giảm. (Xem thêm mục ‘Vai trò hạn chế của sàng lọc’ ở dưới.)
Quản lý thai kỳ
Việc tình cờ phát hiện dây rốn quấn cổ trên siêu âm không đòi hỏi phải thay đổi chế độ chăm sóc tiền sản hay trong chuyển dạ, do thiếu bằng chứng về việc gia tăng đáng kể các kết cục thai kỳ xấu trên lâm sàng. Tuy nhiên, nếu phát hiện quấn cổ phức tạp (≥ 3 vòng, kết hợp với nút thắt thật hoặc có đơn động mạch rốn) thì cần theo dõi thận trọng. (Xem thêm mục ‘Giai đoạn trước sinh’ ở dưới.)
Trong trường hợp thai ngôi mông kèm dây rốn quấn cổ chặt hoặc quấn nhiều vòng, chúng tôi không thực hiện xoay thai ngoài (ECV). Ngược lại, với thai ngôi mông quấn cổ một vòng lỏng, có thể cân nhắc thực hiện ECV dưới sự theo dõi nhịp tim thai bằng siêu âm. (Xem thêm mục ‘Thai ngôi mông’ ở dưới.)
Nếu dây rốn quấn quanh cổ sau khi đầu thai nhi đã sổ, có thể tuốt dây rốn qua đầu hoặc qua vai và đưa thân mình ra khỏi vòng quấn để giải phóng thai nhi. Nếu việc sổ vai và thân mình gặp khó khăn do dây rốn quấn chặt (một hoặc nhiều vòng) không thể tuốt được, chúng tôi thực hiện “nghiệm pháp nhào lộn” (somersault maneuver) (hình 2). Nếu vẫn không thành công, có thể kẹp và cắt dây rốn. (Xem thêm mục ‘Quá trình sinh’ ở dưới.)