Rối loạn sử dụng Methamphetamine: Dịch tễ học, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán

TÓM TẮT

• Dịch tễ học – Việc sử dụng methamphetamine thay đổi tùy theo địa lý, nhưng nhìn chung, các chất kích thích dạng amphetamine (bao gồm cả methamphetamine) là nhóm chất gây nghiện có tốc độ gia tăng nhanh nhất trên toàn thế giới. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
• Bệnh lý tim mạch – Các biến chứng tim mạch bao gồm tăng huyết áp ác tính, loạn nhịp tim, bóc tách động mạch chủ, nhồi máu cơ tim do co thắt mạch, đột quỵ và bệnh cơ tim là những nguyên nhân hàng đầu làm tăng tỷ lệ tử vong ở người sử dụng methamphetamine. Việc ngừng sử dụng methamphetamine giúp cải thiện chức năng thất trái và giảm tỷ lệ nhập viện do suy tim sau một năm theo dõi. (Xem ‘Bệnh lý tim mạch’ ở dưới.)
• Cơ chế bệnh sinh – Methamphetamine gây ra những tác động sâu rộng và đa mức độ lên hệ thống dopamine trong não, làm tăng nồng độ chất dẫn truyền thần kinh này tại khe synapse sau khi sử dụng. Các quá trình viêm được cho là góp phần vào sự phát triển của rối loạn sử dụng methamphetamine. (Xem ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)
• Biểu hiện lâm sàng – Biểu hiện lâm sàng của việc sử dụng methamphetamine bao gồm trạng thái hưng phấn tột độ, tăng năng lượng, tăng ham muốn tình dục và nói nhiều. Các biểu hiện khác có thể bao gồm (xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới):
  • Loạn thần – Các triệu chứng điển hình bao gồm hoang tưởng, hoang tưởng bị ngược đãi, ảo giác thính giác, thị giác và xúc giác. (Xem ‘Loạn thần do methamphetamine’ ở dưới.)
  • Ảnh hưởng nhận thức – Các bằng chứng về ảnh hưởng của methamphetamine đối với chức năng nhận thức còn chưa đồng nhất. Mặc dù một số nghiên cứu ghi nhận tình trạng suy giảm nhận thức thần kinh ở người dùng, nhưng mức độ ảnh hưởng chưa được chứng minh rõ ràng là có ý nghĩa lâm sàng. (Xem ‘Ảnh hưởng nhận thức’ ở dưới.)
  • Hội chứng cai – Người dùng gặp hội chứng cai sớm sau khi ngừng methamphetamine, biểu hiện bằng một hoặc nhiều triệu chứng như mất khoái cảm, dễ kích động, kém tập trung, ăn nhiều, rối loạn giấc ngủ hoặc thay đổi tâm thần vận động. (Xem ‘Hội chứng cai’ ở dưới.)

  Ngoài ra, có thể ghi nhận tình trạng phơi nhiễm fentanyl (do tạp chất trong ma túy) dẫn đến ngưng thở và thiếu oxy, cùng với tăng nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục do hành vi tình dục không an toàn.

• Diễn tiến – Diễn tiến của nghiện methamphetamine thường kéo dài, đặc trưng bởi các đợt sử dụng liều cao xen kẽ với các giai đoạn tỉnh táo và tái nghiện. Những người tiêm chích thường có diễn tiến bệnh nặng hơn so với các đường đưa thuốc khác. (Xem ‘Khởi phát và diễn tiến’ ở dưới.)
• Đánh giá – Việc đánh giá tập trung vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng sử dụng methamphetamine, các bệnh lý đồng mắc và các yếu tố tâm lý xã hội có thể dẫn đến tái nghiện trong tương lai. (Xem ‘Đánh giá’ ở dưới.)
• Chẩn đoán phân biệt – Các triệu chứng liên quan đến sử dụng methamphetamine cần được phân biệt với các rối loạn tâm thần và rối loạn sử dụng chất khác có biểu hiện tương tự. Nhóm này bao gồm loạn thần do các rối loạn tâm thần khác (ví dụ: phân liệt, rối loạn lưỡng cực). Việc phân biệt rối loạn sử dụng methamphetamine với các rối loạn tâm thần hoặc chất khác thường dựa vào thông tin từ người thân/người xung quanh, bệnh sử chi tiết về các đợt trước đó và kết quả xét nghiệm độc chất nước tiểu đối với methamphetamine và các chất khác. (Xem ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)