TÓM TẮT
Sử dụng rượu không lành mạnh – Lượng rượu làm tăng nguy cơ sức khỏe được ước tính thông qua khái niệm “đơn vị cồn chuẩn” (standard drink) (khoảng 12 g ethanol, 150 ml rượu vang, 355 ml bia, hoặc 45 ml rượu mạnh 40%) (xem ‘Sử dụng rượu hoặc chất gây nghiện không lành mạnh’ ở dưới):
- Đối với nam giới dưới 65 tuổi, sử dụng không lành mạnh là trên 14 đơn vị cồn mỗi tuần hoặc trên 4 đơn vị cồn trong một ngày bất kỳ.
- Đối với nữ giới và người cao tuổi, sử dụng không lành mạnh là trên 7 đơn vị cồn mỗi tuần hoặc trên 3 đơn vị cồn trong một ngày bất kỳ.
Chỉ định tầm soát – Chúng tôi khuyến cáo nên tầm soát sử dụng rượu không lành mạnh cho tất cả bệnh nhân người trưởng thành tại các cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu (Khuyến cáo 1B). Nhìn chung, nên thực hiện tầm soát hàng năm. (Xem thêm ‘Chỉ định’ và ‘Tần suất’ ở dưới, cùng với “Can thiệp ngắn đối với việc sử dụng rượu và các chất gây nghiện không lành mạnh ở người trưởng thành”.)
Công cụ tầm soát – Chúng tôi đề xuất sử dụng câu hỏi tầm soát rượu đơn nhất cho hầu hết các cơ sở chăm sóc ban đầu và sử dụng bộ câu hỏi AUDIT-C (giúp cung cấp thêm thông tin hữu ích cho điều trị) đối với các cơ sở có nhiều nguồn lực hơn (ví dụ: về nhân sự, thời gian hoặc có khả năng tự động hóa việc thực hiện và chấm điểm) (bảng 1) (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Tầm soát bằng một câu hỏi đơn nhất’ và ‘AUDIT-C’ ở dưới.)
Có một số bằng chứng cho thấy việc bệnh nhân tự báo cáo khi tầm soát sử dụng rượu không lành mạnh mang lại hiệu quả phát hiện tốt hơn so với việc nhân viên y tế thực hiện tầm soát.
Đánh giá chuyên sâu – Những bệnh nhân có kết quả tầm soát dương tính cần được đánh giá để xác định mức độ rối loạn sử dụng chất (từ trung bình đến nặng), cũng như các biến chứng y khoa và hệ lụy khác do sử dụng chất gây ra. (Xem ‘Đánh giá và chăm sóc tiếp theo’ ở dưới, cùng với “Rối loạn sử dụng rượu: Quản lý tâm lý xã hội”, “Rối loạn sử dụng Cocaine: Dịch tễ học, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán” và “Rối loạn sử dụng Opioid: Điều trị dược lý”.)
Xử trí tiếp theo – Can thiệp ngắn (Brief intervention) là phương pháp điều trị chuẩn cho bệnh nhân trưởng thành tại cơ sở chăm sóc ban đầu được xác định là sử dụng rượu không lành mạnh thông qua tầm soát, bao gồm cả những bệnh nhân có rối loạn sử dụng chất mức độ nhẹ. Mục tiêu của can thiệp ngắn là hướng tới việc cai nghiện hoàn toàn hoặc giảm mức độ sử dụng chất. Đối với bệnh nhân được chẩn đoán rối loạn sử dụng chất mức độ trung bình đến nặng, mục tiêu tối ưu của can thiệp ngắn tại cơ sở chăm sóc ban đầu là chuyển bệnh nhân đến các cơ sở điều trị rối loạn sử dụng chất chuyên sâu hơn. (Xem ‘Rối loạn sử dụng chất’ ở dưới và “Can thiệp ngắn đối với việc sử dụng rượu và các chất gây nghiện không lành mạnh ở người trưởng thành”.)
Sử dụng không lành mạnh các chất gây nghiện khác – Đối với tất cả bệnh nhân trưởng thành tại cơ sở chăm sóc ban đầu, chúng tôi thực hiện tầm soát sử dụng các chất gây nghiện khác ngoài rượu khi có đầy đủ các dịch vụ đảm bảo theo dõi để chẩn đoán và điều trị. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các phương pháp tầm soát sử dụng chất hiện nay trong điều kiện thực tế tại cơ sở chăm sóc ban đầu thường bỏ sót nhiều trường hợp sử dụng chất hoặc rối loạn sử dụng chất. (Xem ‘Chỉ định’, ‘Sử dụng không lành mạnh các chất gây nghiện khác’ và ‘Rối loạn sử dụng chất’ ở dưới.)
Tầm soát bằng một câu hỏi đơn nhất, kết hợp thêm một câu hỏi về sử dụng cần sa, là lựa chọn hợp lý cho hầu hết các phòng khám khi thực hiện tầm soát các chất gây nghiện khác.
Bộ câu hỏi Substance Use Brief Screen là lựa chọn hợp lý để tầm soát thuốc lá, rượu và các chất gây nghiện khác chỉ với 4 câu hỏi (bảng 2).
Với các cơ sở có thêm nguồn lực, tầm soát bằng Bộ công cụ tầm soát Rượu, Thuốc lá và các chất gây nghiện (ASSIST) có thể cung cấp thêm thông tin hữu ích cho quá trình điều trị.