Vảy phấn dạng lichen mạn tính

TÓM TẮT

• Tổng quan – Viêm da lichenoid mãn tính (PLC) là một bệnh viêm da hiếm gặp, chưa rõ nguyên nhân, được xem là một thể của viêm da lichenoid. PLC thường gặp nhất ở trẻ em và người trưởng thành trẻ tuổi (Xem thêm ‘Dịch tễ học’ ở dưới).

• Đặc điểm lâm sàng – Bệnh nhân PLC thường xuất hiện các sẩn màu nâu đỏ phân bố rộng ở thân mình và tứ chi (hình 1A-C). Phía trên các sẩn thường thấy vảy như mica. Hầu hết bệnh nhân không có triệu chứng, đôi khi có kèm theo ngứa (Xem thêm ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới).

• Diễn tiến lâm sàng – Mặc dù PLC diễn tiến theo chu kỳ tái phát và thuyên giảm kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm, nhưng các tổn thương riêng lẻ thường tự khỏi trong vòng vài tuần. Tại vị trí tổn thương cũ thường để lại các dát hoặc mảng giảm sắc tố (Xem thêm ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới).

• Chẩn đoán – Chẩn đoán PLC được nghi ngờ dựa trên kết quả khám lâm sàng. Sinh thiết da được thực hiện để xác định chẩn đoán (Xem thêm ‘Chẩn đoán’ ở dưới).

• Chỉ định điều trị – Vì PLC là bệnh lành tính, thường không có triệu chứng và tự giới hạn nên điều trị không bắt buộc. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân mong muốn điều trị để cải thiện thẩm mỹ của các tổn thương da (Xem thêm ‘Nguyên tắc chung’ ở dưới).

• Điều trị – Dữ liệu về hiệu quả điều trị PLC còn hạn chế (Xem thêm ‘Lựa chọn điều trị’ ở dưới).

  Đối với bệnh nhân có tổn thương da khu trú, chúng tôi đề nghị sử dụng corticosteroid tại chỗ (Khuyến cáo 2C). Với những bệnh nhân có tổn thương lan rộng, chúng tôi đề nghị dùng kháng sinh đường uống hoặc tia cực tím B (UVB) (Khuyến cáo 2C), có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với corticosteroid tại chỗ (sơ đồ 1). Tuy nhiên, methotrexate cũng là một lựa chọn thay thế hợp lý, đặc biệt đối với những trường hợp bệnh nặng (Xem thêm ‘Kháng sinh đường uống’, ‘Quang trị liệu’ và ‘Methotrexate’ ở dưới).

• Mối liên hệ với lymphoma – Mặc dù PLC được coi là bệnh lành tính, nhưng một số ít báo cáo cho thấy PLC có liên quan đến sự phát triển của lymphoma da. Để thận trọng, chúng tôi thực hiện khám da cho bệnh nhân PLC ít nhất một lần mỗi năm (Xem thêm ‘Liên quan đến bệnh lý ác tính’ ở dưới).