TÓM TẮT
Giải quyết các lo ngại về tình dục – Bác sĩ lâm sàng nên thường xuyên hỏi bệnh nhân mắc bệnh tim mạch (CVD) về các vấn đề và chức năng tình dục (bảng 1). Rối loạn chức năng tình dục thường gặp ở những người mắc CVD, và nhiều bệnh nhân có nỗi sợ hoặc lo lắng khi thực hiện hoạt động tình dục, đặc biệt là sau một biến cố tim mạch cấp tính (bảng 2). (Xem mục ‘Thảo luận về các lo ngại tình dục của bệnh nhân’ ở dưới.)
Phân tầng nguy cơ để đảm bảo an toàn khi hoạt động tình dục
-
Bệnh nhân mắc bệnh tim mạch mạn tính – Bác sĩ lâm sàng nên đánh giá và phân tầng nguy cơ cho bệnh nhân CVD để xác định mức độ an toàn khi hoạt động tình dục (sơ đồ 1). Mặc dù hoạt động tình dục có thể làm tăng nhẹ nguy cơ nhồi máu cơ tim (MI), nhưng hầu hết bệnh nhân CVD đều có nguy cơ thấp xảy ra MI liên quan đến hoạt động này. (Xem mục ‘Nguy cơ MI thấp ở hầu hết bệnh nhân’ ở dưới.)
-
Bệnh nhân có bệnh lý ổn định và khả năng gắng sức đầy đủ – Những bệnh nhân CVD không triệu chứng hoặc ổn định, có khả năng gắng sức trên 4 METs (ở người cao tuổi) hoặc 6 METs (ở người trẻ) mà không xuất hiện triệu chứng hoặc dấu hiệu thiếu máu cục bộ, có thể an toàn thực hiện hoạt động tình dục. Những đối tượng này có nguy cơ thấp xảy ra MI liên quan đến hoạt động tình dục. (Xem mục ‘Bệnh động mạch vành không triệu chứng’ và ‘Đau thắt ngực ổn định’ ở dưới.)
-
Bệnh nhân mắc bệnh lý không ổn định hoặc nghiêm trọng – Những người mắc CVD không ổn định hoặc nghiêm trọng (ví dụ: đau thắt ngực không ổn định, suy tim NYHA phân độ IV, rung nhĩ với đáp ứng thất nhanh) nên trì hoãn hoạt động tình dục và việc điều trị rối loạn chức năng tình dục cho đến khi tình trạng bệnh ổn định và được kiểm soát tối ưu. (Xem mục ‘Hội chứng mạch vành cấp’ và ‘Các khuyến nghị đặc thù cho từng bệnh lý’ ở dưới.)
-
Bệnh nhân chưa rõ khả năng gắng sức – Bệnh nhân chưa rõ khả năng gắng sức nhưng có nguy cơ CVD cao (xơ vữa động mạch dưới lâm sàng giai đoạn tiến triển với các triệu chứng không rõ ràng, nhồi máu cơ tim gần đây, tái thông mạch vành không hoàn toàn trước đó, hoặc bệnh động mạch vành ổn định mạn tính) thường nên được phân tầng nguy cơ bổ sung thông qua nghiệm pháp gắng sức. (Xem mục ‘Phân tầng và điều chỉnh nguy cơ’ ở dưới.)
-
Sau các biến cố cấp tính – Những người đã hồi phục sau biến cố cấp tính, không còn triệu chứng và có thể chịu đựng mức độ hoạt động từ 4 đến 6 METs có thể an toàn quay lại hoạt động tình dục ít nhất một tuần sau MI, hai đến ba ngày sau can thiệp mạch vành qua da, và sáu đến tám tuần sau phẫu thuật tim. (Xem mục ‘Hội chứng mạch vành cấp’ và ‘Sau tái thông mạch vành’ ở dưới.)
Thuốc ức chế phosphodiesterase 5 điều trị rối loạn cương dương ở nam giới – Ở nam giới rối loạn cương dương và mắc CVD, chúng tôi đề nghị sử dụng thuốc ức chế phosphodiesterase 5 (PDE-5) sildenafil thay vì các thuốc ức chế PDE-5 khác (Khuyến cáo 2C). Mặc dù các thuốc ức chế PDE-5 khác có vẻ an toàn và hiệu quả, nhưng sildenafil có thời gian tác dụng ngắn hơn và dữ liệu an toàn trên quần thể này đầy đủ hơn. Bệnh nhân nên tránh dùng thuốc ức chế PDE-5 trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi dùng nitrate. Không nên sử dụng thường quy thuốc ức chế PDE-5 cùng với các thuốc chẹn alpha không chọn lọc, và cần thận trọng khi dùng với các thuốc ức chế cytochrome P450 3A, hoặc ở những người đang trong tình trạng thiếu máu cục bộ cấp, nguy cơ loạn nhịp tim cao, bệnh cơ tim phì đại tắc nghẽn, hẹp van động mạch chủ hoặc suy tim kèm huyết áp thấp. (Xem mục ‘Sử dụng thuốc ức chế PDE-5 ở nam giới mắc CVD’ ở dưới.)
Liệu pháp thay thế testosterone ở nam giới – Ở nam giới suy tuyến sinh dục và mắc CVD, chúng tôi đề nghị sử dụng testosterone dạng gel thay vì các dạng khác, vì dạng bào chế này có dữ liệu về độ an toàn cụ thể trên nam giới mắc CVD (Khuyến cáo 2C). (Xem mục ‘Các liệu pháp dược lý khác cho nam giới rối loạn chức năng tình dục’ ở dưới.)
Điều trị nội khoa cho nữ giới mắc CVD và rối loạn chức năng tình dục – Phụ nữ rối loạn chức năng tình dục do hội chứng tiết niệu sinh dục thời kỳ mãn kinh có thể sử dụng an toàn estrogen tại chỗ (đặt âm đạo). Dữ liệu về độ an toàn của các thuốc hiện nay trong điều trị rối loạn ham muốn/kích thích tình dục ở nữ giới mắc CVD còn hạn chế, nhưng các lựa chọn tiềm năng bao gồm bupropion, flibanserin (cho người tiền mãn kinh) và có thể là các thuốc ức chế PDE-5. (Xem mục ‘Điều trị nội khoa cho rối loạn chức năng tình dục ở nữ giới’ ở dưới.)