Tổng quan về dinh dưỡng đường tiêu hóa ở nhũ nhi và trẻ em

TÓM TẮT

Định nghĩa và tầm quan trọng lâm sàng – Nuôi ăn đường tiêu hóa là việc cung cấp chất dinh dưỡng thông qua đường tiêu hóa; trong thực hành lâm sàng, thuật ngữ này thường dùng để chỉ nuôi ăn qua ống (thay vì bao gồm cả nuôi ăn bằng đường miệng). Nuôi ăn đường tiêu hóa mang lại nhiều ưu điểm so với nuôi ăn đường tĩnh mạch, bao gồm chi phí thấp hơn, tận dụng được các lợi ích sinh lý của đường tiêu hóa và tránh được nhiều biến chứng tiềm tàng của nuôi ăn tĩnh mạch. (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Chỉ định – Các chỉ định phổ biến của nuôi ăn đường tiêu hóa ở trẻ em được chia thành các nhóm sau (các nhóm này không loại trừ lẫn nhau) (xem ‘Chỉ định nuôi ăn đường tiêu hóa’ ở dưới):

• Rối loạn nuốt/sợ ăn hoặc rối loạn chức năng ruột (ví dụ: sinh non, bại não hoặc các vấn đề thần kinh khác, hoặc bệnh lý đường tiêu hóa)
• Nhu cầu chuyển hóa tăng cao (sốc nhiễm khuẩn, bỏng hoặc các tình trạng bệnh lý nặng khác; bệnh tim bẩm sinh hoặc loạn sản phế quản phổi)
• Rối loạn hấp thu hoặc tiêu hóa (hội chứng ruột ngắn, xơ nang, bệnh Crohn, một số sai sót chuyển hóa bẩm sinh, bệnh thận mạn)

Lựa chọn công thức – Việc lựa chọn công thức nuôi ăn đường tiêu hóa phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, mức độ sinh non, khả năng dung nạp protein nguyên vẹn của bệnh nhân, và đôi khi dựa trên các đặc điểm bệnh lý cụ thể hoặc sự sẵn có của sản phẩm. Có các công thức riêng biệt cho trẻ nhũ nhi (bảng 3) so với trẻ lớn (bảng 4). (Xem thêm phần ‘Lựa chọn công thức’ ở dưới.)

Nhu cầu dinh dưỡng

Thể tích mục tiêu – Khi bắt đầu nuôi ăn đường tiêu hóa, thể tích mục tiêu được tính toán dựa trên nhu cầu ước tính về dịch và năng lượng. Đối với trẻ có tốc độ tăng trưởng trong giới hạn bình thường, nhu cầu khuyến nghị (RDA) là cơ sở ước tính phù hợp, như trình bày trong bảng (bảng 6). Các mức ước tính này sau đó sẽ được điều chỉnh tăng đối với trẻ cần tăng trưởng bù hoặc trẻ trong trạng thái tăng chuyển hóa, hoặc điều chỉnh giảm đối với trẻ thừa cân hoặc giảm chuyển hóa. (Xem thêm phần ‘Nhu cầu dinh dưỡng’ ở dưới.)

Nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt khó dự đoán ở những bệnh nhân mắc một số bệnh lý nặng, bao gồm bỏng nặng hoặc bệnh nhân đang ghép tế bào gốc tạo máu. Trong những trường hợp này, đo tốc độ chuyển hóa cơ bản bằng phương pháp đo nhiệt lượng gián tiếp sẽ cung cấp ước tính chính xác về nhu cầu dinh dưỡng, giúp tránh tình trạng nuôi ăn thiếu hoặc quá mức. (Xem thêm phần ‘Bệnh lý nặng và trạng thái hậu phẫu’ ở dưới.)

Theo dõi và điều chỉnh – Bệnh nhân nuôi ăn đường tiêu hóa dài hạn cần được đánh giá lại định kỳ thông qua việc theo dõi biểu đồ chiều cao và cân nặng; thể tích nuôi ăn cần được điều chỉnh tăng hoặc giảm để đạt được sự tăng trưởng tối ưu. Việc theo dõi cân nặng định kỳ thường bị bỏ sót ở bệnh nhân nặng, nhưng đây là yếu tố quan trọng để đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cho quá trình hồi phục và tăng trưởng. (Xem thêm phần ‘Nhu cầu dinh dưỡng’ ở dưới.)

Đường dùng – Nuôi ăn đường tiêu hóa có thể được thực hiện qua ống vào dạ dày (ví dụ: ống thông miệng-dạ dày, mũi-dạ dày hoặc ống mở dạ dày) hoặc ống xuyên tâm vị (ví dụ: ống thông mũi-tá tràng, mũi-hỗng tràng hoặc dạ dày-hỗng tràng). Sự lựa chọn tùy thuộc vào nhu cầu nuôi ăn dự kiến là ngắn hạn hay dài hạn và có nguy cơ hít sặc hay không. Trừ khi có chống chỉ định do tình trạng của bệnh nhân (ví dụ: nguy cơ hít sặc), những bệnh nhân cần nuôi ăn đường tiêu hóa dài hạn nên được cho ăn một phần bằng đường miệng để tránh phát triển tâm lý sợ ăn. (Xem thêm phần ‘Cách thực hiện’ ở dưới.)