TÓM TẮT
Định nghĩa – Thông khí nằm sấp là hình thức thông khí cơ học xâm nhập khi bệnh nhân được đặt ở tư thế nằm sấp. Tư thế này giúp cải thiện trao đổi khí và độ giãn nở của phổi bằng cách giảm chênh lệch áp suất xuyên phổi theo trục bụng-lưng, giảm chèn ép phổi vùng lưng và cải thiện tưới máu phổi (hình 1). (Xem thêm ‘Định nghĩa’ và ‘Cơ sở lý luận’ ở dưới.)
Chỉ định – Đối với những bệnh nhân hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS) dù đã áp dụng chiến lược thông khí bảo vệ phổi nhưng vẫn thiếu oxy mức độ trung bình đến nặng (ví dụ: chỉ số PaO2/FiO2 < 150 mmHg) và/hoặc cần thiết lập thông số máy thở cao đến mức không thể chấp nhận để duy trì trao đổi khí (ví dụ: áp lực bình ổn [plateau pressure] > 30 cm H2O), chúng tôi khuyến cáo nên thực hiện thông khí nằm sấp thay vì chỉ thông khí thể tích lưu thông thấp đơn thuần (Khuyến cáo 1B). Thông khí nằm sấp giúp tăng oxy hóa và cải thiện tỷ lệ tử vong ở nhóm bệnh nhân ARDS này. Các chống chỉ định của thông khí nằm sấp được liệt kê trong bảng (bảng 3). (Xem thêm ‘Chỉ định’ và ‘Chống chỉ định’ ở dưới.)
Quy trình nằm sấp – Các cơ sở y tế cần có quy trình cụ thể về thông khí nằm sấp. (Xem ‘Quy trình nằm sấp’ ở dưới.)
Chúng tôi triển khai thông khí nằm sấp sớm trong diễn tiến của ARDS (trong vòng 36 giờ đầu) và sử dụng kỹ thuật lật người (log roll) như được mô tả trong bảng (bảng 4). Tư thế nằm sấp được duy trì liên tục từ 16 đến 20 giờ. Các chiến lược thông khí bảo vệ phổi thường được áp dụng (bảng 2). (Xem thêm ‘Thời điểm bắt đầu’, ‘Tư thế’, ‘Chiến lược thông khí’ và ‘Thời gian mỗi đợt’ ở dưới.)
Chăm sóc thường quy tương tự như bệnh nhân nằm ngửa, ngoại trừ các điểm sau:
- Thường cần tăng liều an thần.
- Ngưỡng chỉ định hút đờm thấp hơn.
- Các điện cực ECG được đặt ở lưng.
- Ngừng nuôi ăn qua ống và làm rỗng dạ dày trước khi lật bệnh nhân nằm ngửa trở lại.
Hầu hết các thủ thuật và vận chuyển bệnh nhân đều yêu cầu lật nằm ngửa. (Xem thêm ‘Chăm sóc thường quy’ và ‘Các thủ thuật’ ở dưới.)
Đánh giá đáp ứng – Một đáp ứng được ghi nhận khi có sự cải thiện bền vững về trao đổi khí (ví dụ: PaO2 tăng > 10 mmHg với các thông số máy thở ổn định, chỉ số PaO2/FiO2 tăng từ 10 đến 20 điểm) và/hoặc có bằng chứng về huy động phế nang (ví dụ: tăng độ giãn nở của phổi), giúp giảm nguy cơ tổn thương phổi do máy thở. Đáp ứng thường xuất hiện trong giờ đầu tiên của lần thử đầu tiên nhưng có thể xuất hiện muộn hơn. (Xem ‘Đánh giá đáp ứng’ ở dưới.)
Nếu có đáp ứng, chúng tôi lặp lại các đợt nằm sấp cho đến khi đạt các tiêu chuẩn để dừng.
Nếu đáp ứng hạn chế hoặc không đáp ứng, chúng tôi cho bệnh nhân trở lại tư thế nằm ngửa và áp dụng các chiến lược cải thiện oxy hóa khác. (Xem “Hội chứng suy hô hấp cấp: Chiến lược quản lý máy thở cho người lớn”, phần ‘Bệnh nhân kháng trị’.)
Dừng nằm sấp – Quyết định dừng nằm sấp thường dựa trên các thông số oxy hóa được sử dụng trong nghiên cứu PROSEVA, cụ thể là khi tất cả các thông số sau đây được duy trì trong ít nhất 4 giờ ở tư thế nằm ngửa sau khi kết thúc đợt nằm sấp cuối cùng:
- PaO2/FiO2 ≥ 150 mmHg
- FiO2 ≤ 0,6
- Áp lực dương cuối kỳ thở ra (PEEP) ≤ 10 cm H2O
Biến chứng – Các biến chứng được liệt kê trong bảng (bảng 5). Tỷ lệ biến chứng chung cho thấy tương đương với bệnh nhân nằm ngửa, tuy nhiên tỷ lệ này thay đổi tùy theo trung tâm, lựa chọn bệnh nhân và kinh nghiệm của nhân viên y tế. (Xem ‘Biến chứng’ ở dưới.)