Đánh giá người cao tuổi tại phòng khám

TÓM TẮT

• Nguyên tắc đánh giá người cao tuổi

  Cùng với sự gia tăng của tuổi tác và gánh nặng từ các bệnh lý mạn tính, việc đánh giá các khía cạnh phi y khoa ảnh hưởng đến sức khỏe trở nên ngày càng quan trọng. Các lĩnh vực trong đánh giá lão khoa bao gồm: xã hội, chức năng, kinh tế, tâm lý xã hội, nhận thức và môi trường. Quá trình đánh giá lão khoa phải được xem xét trong bối cảnh diễn tiến sức khỏe tổng thể của bệnh nhân, cũng như các mục tiêu và nguyện vọng chăm sóc của họ trong tương lai. (Xem thêm ‘Nguyên tắc đánh giá bệnh nhân cao tuổi’ ở dưới.)

• Đánh giá chức năng

  Trạng thái chức năng là thước đo tác động tổng thể của sức khỏe trong mối tương quan với môi trường sống và mạng lưới hỗ trợ xã hội của mỗi cá nhân; đồng thời phản ánh khả năng thực hiện các nhiệm vụ thể chất và xã hội cần thiết cho các hoạt động và vai trò thường ngày. Các thành phần của trạng thái chức năng bao gồm: hoạt động sinh hoạt hàng ngày (ADLs), hoạt động sinh hoạt hàng ngày thể hiện chức năng công cụ (IADLs) và hoạt động sinh hoạt hàng ngày nâng cao (AADLs).

  Hai chỉ số thường được sử dụng là chỉ số Katz cho ADLs (bảng 1) và thang điểm Lawton cho IADLs (bảng 2). Đối với AADLs, phương pháp xác định tốt nhất là đặt các câu hỏi mở (ví dụ: “Ông/bà thường dành thời gian trong ngày như thế nào?” hoặc “Ông/bà thích làm gì?”). (Xem thêm ‘Đánh giá chức năng’ ở dưới.)

• Đánh giá khả năng vận động

  Việc đánh giá vận động cần bao quát toàn diện từ dáng đi, thăng bằng cho đến khả năng di chuyển ngoài phạm vi nhà ở. Tốc độ đi bộ cũng là một dấu hiệu hữu ích, có mối tương quan với nguy cơ té ngã tái diễn, tình trạng suy yếu và tỷ lệ sống sót. (Xem thêm ‘Đánh giá vận động’ ở dưới.)

• Môi trường xã hội

  Môi trường sống lý tưởng cho người cao tuổi được xác định thông qua việc đánh giá nhu cầu sức khỏe, chức năng, kết hợp với các nguyện vọng và nguồn lực sẵn có. Có nhiều lựa chọn lưu trú khác nhau, và vị trí tối ưu là nơi cân bằng được giữa quyền tự chủ và sự an toàn. Cần theo dõi mức độ phù hợp của môi trường sống khi tình trạng sức khỏe và chức năng của người bệnh thay đổi. (Xem thêm ‘Đánh giá môi trường và xã hội’ ở dưới.)

• Tiên lượng

  Tuổi thọ dự kiến và tiên lượng cần được cân nhắc khi đưa ra các quyết định y khoa đối với những bệnh nhân suy yếu hoặc rất cao tuổi. Cần nhận thức rõ những hạn chế của các công cụ đánh giá tiên lượng. Đối với những người cao tuổi suy yếu có tuổi thọ dự kiến ngắn hoặc mắc nhiều bệnh đồng thời, việc ra quyết định y khoa tập trung vào mục tiêu cá nhân sẽ phù hợp hơn là hướng tới các mục tiêu chung của cộng đồng. (Xem thêm ‘Đánh giá tiên lượng và mục tiêu của bệnh nhân’ ở dưới.)

• Các công cụ sàng lọc

  Các công cụ sàng lọc đa chiều và bộ công cụ đánh giá chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe chưa được tích hợp thường quy vào thực hành lâm sàng, nhưng có thể mang lại giá trị trong một số trường hợp nhằm nắm bắt và theo dõi cảm nhận của bệnh nhân về tình trạng sức khỏe của họ. (Xem thêm ‘Các công cụ đánh giá đa chiều’ ở dưới.)