Tổng quan về viêm da (các bệnh da dạng chàm)

TÓM TẮT

Viêm da tiết bã – Đây là một rối loạn da thường gặp, đặc trưng bởi các mảng hồng ban, bong vảy ở da đầu, mặt và thân trên (hình 2B-J). Gàu là thể nhẹ của viêm da tiết bã, biểu hiện bằng tình trạng bong vảy với mức độ viêm tối thiểu (hình 1). Viêm da tiết bã thể nặng thường gặp trong nhiễm HIV. (Xem “Viêm da tiết bã ở trẻ vị thành niên và người lớn”.)

Viêm da cơ địa – Viêm da cơ địa (chàm) là bệnh lý viêm da mạn tính, gây ngứa, thường gặp nhất ở trẻ em nhưng cũng ảnh hưởng đến cả người lớn. Biểu hiện lâm sàng thay đổi theo độ tuổi:

• Ở trẻ nhũ nhi và trẻ chập chững biết đi: tổn thương khu trú ở mặt, da đầu và mặt duỗi của các chi (hình 5A-G).
• Ở trẻ lớn và trẻ vị thành niên: tổn thương khu trú ở các vùng nếp gấp (hình 6A-D).
• Ở người lớn: tổn thương thường xuất hiện ở bàn tay và mặt (hình 9A-D).

(Xem “Viêm da cơ địa: Căn nguyên, biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán” và “Điều trị viêm da cơ địa”.)

Viêm da tiếp xúc dị ứng – Viêm da tiếp xúc dị ứng (ACD) là một phản ứng quá mẫn muộn sau khi tiếp xúc trực tiếp với dị nguyên. Bệnh nhân thường xuất hiện tổn thương ngứa tại vị trí tiếp xúc (hình 17A-B, 18A-G, 19A-B). Các dị nguyên thường gặp bao gồm nhựa cây urushiol trong cây thường xuân độc, kim loại (ví dụ: niken trong đồ trang sức), chất bảo quản, hương liệu, kháng sinh dùng ngoài và paraphenylenediamine (thường có trong thuốc nhuộm tóc). (Xem “Viêm da tiếp xúc dị ứng: Đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán” và “Quản lý viêm da tiếp xúc dị ứng ở người lớn”.)

Viêm da tiếp xúc kích ứng – Viêm da tiếp xúc kích ứng (ICD) là thể viêm da tiếp xúc thường gặp nhất. Bệnh xảy ra do tiếp xúc với các chất gây kích ứng vật lý, cơ học hoặc hóa học cho da. Vùng da bàn tay thường bị ảnh hưởng, đặc biệt là ở những người chế biến thực phẩm, nhân viên y tế, công nhân ngành cơ khí, nhân viên vệ sinh và người làm nội trợ. Biểu hiện lâm sàng có thể là hồng ban, khô da và/hoặc nứt nẻ da (hình 22A-C). (Xem “Viêm da tiếp xúc kích ứng ở người lớn”.)

Viêm da lòng bàn chân trẻ em – Viêm da lòng bàn chân trẻ em (JPD) là một rối loạn chàm khu trú ở lòng bàn chân, thường gặp ở trẻ từ 3 đến 14 tuổi. Bệnh biểu hiện bằng tình trạng đỏ và đau ở mặt lòng bàn chân trước, da có vẻ ngoài bóng, nhẵn và nứt nẻ (hình 23A-C). (Xem ‘Viêm da lòng bàn chân trẻ em’ ở dưới.)

Viêm da ứ trệ – Viêm da ứ trệ, hay chàm ứ trệ, là một bệnh lý viêm da thường gặp ở chi dưới của những bệnh nhân suy tĩnh mạch mạn tính. Bệnh thường biểu hiện bằng các mảng hồng ban, bong vảy, dạng chàm và tăng sắc tố trên nền chân phù mạn tính (hình 24A-C). (Xem “Viêm da ứ trệ” và “Biểu hiện lâm sàng của rối loạn tĩnh mạch mạn tính chi dưới”.)

Chàm khô da – Chàm khô da, còn gọi là eczema craquelé, là một dạng viêm da ngứa thường gặp ở chi dưới của người cao tuổi có làn da khô, đặc biệt là trong những tháng mùa đông lạnh giá. Đặc điểm điển hình là tình trạng bong vảy và nứt nẻ nông trên bề mặt da, tạo nên hình ảnh giống như “lòng sông cạn”, với mức độ viêm khác nhau (hình 28A-C). (Xem ‘Chàm khô da’ ở dưới.)

Chàm tổ đỉa – Chàm tổ đỉa, còn gọi là pompholyx, là một dạng viêm da mụn nước mạn tính, tái phát và ngứa dữ dội, thường khu trú ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và các mặt bên của ngón tay. Bệnh đặc trưng bởi nhiều mụn nước nhỏ, nằm sâu trong da ở lòng bàn tay hoặc bàn chân, đặc biệt là dọc theo các mặt bên của ngón tay và ngón chân (hình 29A-E). Các bọng nước lớn cũng có thể hình thành (hình 30). Các tổn thương cũ hơn có thể xuất hiện hồng ban, bong vảy và nứt nẻ (hình 32A-B).

Chàm đồng tiền – Chàm đồng tiền, hay chàm dạng đĩa, đặc trưng bởi các mảng chàm hình tròn, gây ngứa, thường gặp nhất ở thân mình và chi dưới (hình 33A-E). (Xem “Chàm đồng tiền”.)