Tính toán độ thanh thải Creatinine

TÓM TẮT

Vai trò của độ thanh thải creatinine – Creatinine là sản phẩm chuyển hóa từ creatine trong cơ vân và từ thực phẩm chứa thịt; chất này được giải phóng vào tuần hoàn với tốc độ tương đối ổn định và có nồng độ trong huyết thanh bền vững. Tương tự như inulin, creatinine được lọc tự do qua cầu thận, không tái hấp thu cũng như không chuyển hóa tại thận. Tuy nhiên, khi GFR (độ lọc cầu thận) ở mức bình thường, khoảng 10 đến 20% creatinine trong nước tiểu có nguồn gốc từ bài tiết ở ống thận; tỷ lệ này tăng dần khi GFR giảm và nồng độ creatinine huyết thanh tăng. (Xem ‘Tổng quan’ ở dưới.)

Nếu phòng xét nghiệm sử dụng các phương pháp chuẩn hóa để đo creatinine huyết thanh, thì giá trị độ thanh thải creatinine sẽ cao hơn GFR từ 10 đến 20% trong trường hợp GFR bình thường. Sự chênh lệch này sẽ càng lớn khi GFR giảm và sự bài tiết creatinine tăng lên. (Xem ‘Tổng quan’ ở dưới.)

Độ thanh thải creatinine thường được xác định thông qua thu thập nước tiểu 24 giờ, vì việc thu thập trong thời gian ngắn hơn thường cho kết quả kém chính xác hơn. (Xem ‘Tổng quan’ ở dưới.)

Độ thanh thải creatinine được tính bằng cách chia lượng creatinine nước tiểu 24 giờ cho nồng độ creatinine huyết thanh; trong đó lượng creatinine nước tiểu 24 giờ bằng nồng độ creatinine nước tiểu nhân với thể tích nước tiểu (máy tính 1). Lý tưởng nhất, độ thanh thải creatinine nên được chuẩn hóa theo diện tích bề mặt cơ thể là 1,73 m² (máy tính 2). (Xem ‘Ví dụ’ ở dưới.)

Hạn chế của độ thanh thải creatinine – Việc đo độ thanh thải creatinine tồn tại một số hạn chế. Do đó, đối với nhiều bệnh nhân, việc xác định GFR đang thay đổi hay ổn định thường có thể thực hiện được thông qua theo dõi nồng độ creatinine huyết thanh. (Xem ‘Hạn chế’ ở dưới.)

Thu thập nước tiểu không đầy đủ dẫn đến đánh giá thấp lượng creatinine bài tiết và do đó làm thấp đi giá trị GFR. Mức độ đầy đủ của việc thu thập có thể được ước tính dựa trên kiến thức về tốc độ bài tiết creatinine bình thường:

• Ở người trưởng thành dưới 50 tuổi, lượng bài tiết creatinine hàng ngày nên đạt: 20 đến 25 mg/kg (177 đến 221 $\mu$mol/kg) trọng lượng cơ thể nạc ở nam giới và 15 đến 20 mg/kg (133 đến 177 $\mu$mol/kg) trọng lượng cơ thể nạc ở nữ giới.
• Sau 50 tuổi, bài tiết creatinine giảm dần do khối lượng cơ giảm và có thể xuống thấp tới 10 mg/kg.

(Xem ‘Sai sót trong thu thập nước tiểu’ ở dưới.)

Độ chính xác của độ thanh thải creatinine bị giới hạn bởi một thực tế là khi GFR giảm, sự gia tăng creatinine huyết thanh được bù đắp một phần bởi sự tăng cường bài tiết creatinine. Kết quả là, tất cả những gì có thể kết luận là độ thanh thải creatinine (với giả định thu thập nước tiểu 24 giờ đầy đủ) đại diện cho giới hạn trên của GFR thực tế. (Xem ‘Tăng bài tiết creatinine’ ở dưới.)

Độ thanh thải creatinine và urê – Một phương pháp cải thiện phép đo độ thanh thải creatinine nhằm cung cấp ước tính GFR chính xác hơn ở những bệnh nhân suy giảm chức năng thận từ trung bình đến nặng là tính trung bình cộng của độ thanh thải creatinine và urê. Tuy nhiên, phương pháp phổ biến hơn ở những bệnh nhân có creatinine huyết thanh ổn định là ước tính GFR thông qua các công thức tính toán thực nghiệm. (Xem ‘Cải thiện phép đo độ thanh thải creatinine’ ở dưới.)