Tổn thương gân gấp khớp liên đốt xa (ngón tay Jersey)

TÓM TẮT

Nếu không nhận biết sớm chấn thương ngón tay jersey (jersey finger) và thực hiện phẫu thuật sửa chữa kịp thời, bệnh nhân sẽ mất khả năng gấp khớp liên đốt xa (DIP) (hình 2). Ngoài ra, có thể xuất hiện sẹo và đau tại vị trí đầu gân co rút, mất ổn định khớp DIP, yếu khả năng gấp khớp liên đốt gần (PIP) và cứng ngón tay 1.

Một số bệnh nhân ghi nhận tình trạng bán trật khớp về phía mu của đốt ngón xa và mất ổn định trong các trường hợp chấn thương mạn tính không được điều trị 21. Phẫu thuật hàn khớp DIP có thể giúp cải thiện các biến chứng mạn tính, đặc biệt là tình trạng mất ổn định khớp 8. Đối với một số tổn thương loại II và III, đứt gân mạn tính có thể được điều trị bằng ghép gân 9. Mặc dù những bệnh nhân này thường không thể phục hồi hoàn toàn tầm vận động như trước chấn thương, nhưng kết quả đạt được vẫn ở mức chấp nhận được 24.

Phẫu thuật điều trị jersey finger có thể đi kèm với nhiều biến chứng, bao gồm thất bại trong sửa chữa, biến dạng móng, biến chứng vết mổ và suy giảm chức năng 23,25,26. Theo các nghiên cứu quan sát, sau phẫu thuật điều trị chấn thương cấp tính, bệnh nhân thường mất một phần chức năng khớp DIP. Tình trạng dính gân và co rút khớp DIP khá phổ biến.

Trong một loạt 36 bệnh nhân được phẫu thuật tái đính gân, mức độ mất khả năng duỗi khớp DIP trung bình là 10 đến 15 độ 27. Tuy nhiên, khả năng gấp khớp DIP và lực nắm hầu như được bảo tồn. Một nhóm nhỏ gồm 9 bệnh nhân trong một series lớn hơn về phẫu thuật sửa chữa gân gấp sâu các ngón tay là các trường hợp tổn thương kiểu bong gân (avulsion injuries) 28. Trong đó, 6 bệnh nhân bị jersey finger loại II được điều trị bằng tái đính gân thì đầu, và 3 bệnh nhân bị tổn thương loại III được điều trị bằng nắn chỉnh hở và cố định trong. Mặc dù 6 trong số 9 bệnh nhân có kết quả tổng thể từ tốt đến xuất sắc, nhưng chỉ có 2 bệnh nhân đạt kết quả này khi đánh giá độc lập tầm vận động khớp DIP.

Hiện tượng Quadriga là một biến chứng hiếm gặp, xảy ra khi việc kéo dài gân gấp sâu bị co rút của ngón bị tổn thương trong quá trình phẫu thuật dẫn đến hạn chế hoặc mất khả năng gấp khớp DIP của các ngón tay lân cận 2. Thực hiện phẫu thuật trong khi bệnh nhân vẫn tỉnh táo có thể giúp giảm tỷ lệ xảy ra hiện tượng này 20.

TÓM TẮT VÀ KHUYẾN NGHỊ

• Giải phẫu – Jersey finger là tình trạng đứt cấp tính gân gấp sâu các ngón tay (FDP) tại điểm bám vào đốt ngón xa. Gân có thể co rút về phía khớp liên đốt gần (PIP) hoặc co sâu vào lòng bàn tay. (Xem mục ‘Giải phẫu’ ở dưới.)
• Cơ chế – Đứt gân FDP thường do khớp liên đốt xa (DIP) bị ưỡn quá mức một cách đột ngột và mạnh mẽ. (Xem mục ‘Cơ chế chấn thương’ ở dưới.)
• Khám lâm sàng – Các dấu hiệu khi chấn thương jersey finger bao gồm đau và sưng tại mặt lòng khớp DIP hoặc dọc theo mặt lòng của ngón tay bị tổn thương, kèm theo mất khả năng gấp khớp DIP (hình 2). (Xem mục ‘Triệu chứng và dấu hiệu thăm khám’ ở dưới.)
• Chỉ định chuyển phẫu thuật – TẤT CẢ các trường hợp chấn thương jersey finger cần được chuyển gấp đến phẫu thuật viên bàn tay. Điều trị dứt điểm trong hầu hết các trường hợp là phẫu thuật, và một số tổn thương yêu cầu phải can thiệp phẫu thuật trong vòng 7 đến 10 ngày. (Xem mục ‘Chỉ định chuyển tuyến’ ở dưới.)
• Sai sót chẩn đoán và biến chứng – Jersey finger ban đầu có thể bị chẩn đoán nhầm là “bong gân ngón tay” hoặc được phát hiện muộn nếu bệnh nhân không nhận thức được mức độ nghiêm trọng của chấn thương. Biến chứng dễ xảy ra hơn trong các trường hợp nhập viện muộn. (Xem mục ‘Biến chứng’ ở dưới.)