Tăng cân kém ở trẻ trên hai tuổi tại các khu vực giàu nguồn lực

TÓM TẮT

Định nghĩa – Tăng cân kém được xác định trong các trường hợp sau:

• Sụt cân cấp tính hoặc giảm mạnh phân vị cân nặng theo tuổi ở trẻ trước đó có mô hình tăng trưởng bình thường; hoặc
• Tăng cân kém mạn tính, khiến cân nặng theo tuổi của trẻ nằm dưới phân vị thứ 5 (hình 1A-B) hoặc đường cong cân nặng theo tuổi thấp hơn đáng kể so với đường cong chiều cao theo tuổi (hình 2A-B). (Xem thêm mục ‘Định nghĩa’ ở dưới.)

Nguyên nhân – Nguyên nhân chính gây tăng cân kém ở trẻ mầm non, trẻ tuổi học đường và thanh thiếu niên là do thu nạp dưỡng chất không đủ so với nhu cầu chuyển hóa và tăng trưởng thông thường. Điều này có thể liên quan đến các vấn đề y khoa, môi trường hoặc xã hội tiềm ẩn, đơn lẻ hoặc kết hợp (bảng 1). Các nguyên nhân hoặc yếu tố góp phần khác bao gồm tăng nhu cầu dưỡng chất hoặc mất dưỡng chất (ví dụ: do các bệnh lý tiềm ẩn). (Xem thêm mục ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)

Tiếp cận chẩn đoán – Quy trình chẩn đoán thường bao gồm khai thác bệnh sử đầy đủ (bảng 3) và thăm khám lâm sàng (bảng 4) để xác định các triệu chứng chính và nhóm nguyên nhân, sau đó sàng lọc các bệnh lý có thể xảy ra, bắt đầu phác đồ điều trị theo kinh nghiệm và theo dõi đáp ứng lâm sàng. Tốc độ đánh giá được điều chỉnh tùy theo mức độ nghiêm trọng của vấn đề. (Xem thêm mục ‘Tiếp cận chẩn đoán’ ở dưới.)

Các khía cạnh quan trọng nhất khi thăm khám lâm sàng là đo các thông số tăng trưởng và đánh giá mô hình tăng trưởng. Mô hình tăng trưởng giúp thu hẹp các chẩn đoán phân biệt. (Xem thêm mục ‘Thông số tăng trưởng’ ở dưới.)

Xử trí – Tư vấn dinh dưỡng và can thiệp chế độ ăn là những bước điều trị đầu tiên và nên được triển khai ngay trong quá trình đánh giá. Các chiến lược nhằm tăng lượng calo thu nạp ở trẻ được trình bày chi tiết trong các bảng (bảng 6 và bảng 7). Nếu trẻ tăng cường thu nạp dinh dưỡng đủ, quá trình tăng cân bù nên đạt được trong khoảng thời gian từ 3 đến 6 tháng. (Xem thêm mục ‘Xử trí’ ở dưới.)

Đối với trẻ từ 2 tuổi trở lên và thanh thiếu niên không tăng cân bù thỏa đáng sau 3 đến 6 tháng tăng cường dưỡng chất trong sữa công thức hoặc thực phẩm, chúng tôi đề xuất dùng thử cyproheptadine (Khuyến cáo 2C). Nên ngừng sử dụng cyproheptadine nếu cân nặng không cải thiện sau 2 đến 3 tháng hoặc nếu xuất hiện các tác dụng phụ đáng kể, chẳng hạn như buồn ngủ. (Xem thêm mục ‘Thuốc’ ở dưới.)