Tiếp cận đánh giá người lái xe cao tuổi

TÓM TẮT

Quy mô vấn đề – Riêng tuổi tác cao không phải là chỉ số dự báo khả năng lái xe kém; sự suy giảm khả năng lái xe (nếu có) thường do các bệnh lý ảnh hưởng đến thị giác, nhận thức hoặc vận động. Người cao tuổi có tỷ lệ tử vong do tai nạn giao thông cao hơn so với các nhóm tuổi khác, trong đó nhóm trên 85 tuổi có tỷ lệ cao nhất. (Xem thêm mục ‘Giới thiệu’ và ‘Quy mô vấn đề’ ở dưới.)

Yêu cầu về giấy phép lái xe – Tại Hoa Kỳ, nhiều tiểu bang áp dụng quy trình cấp phép nghiêm ngặt hơn đối với tài xế lớn tuổi, chẳng hạn như rút ngắn thời hạn gia hạn và/hoặc bắt buộc kiểm tra thị lực trực tiếp. (Xem thêm mục ‘Yêu cầu gia hạn giấy phép lái xe tại các tiểu bang Hoa Kỳ’ ở dưới.)

Đánh giá – Việc đánh giá khả năng lái xe bao gồm (xem mục ‘Đánh giá tài xế lớn tuổi’ ở dưới):

• Đánh giá bệnh sử liên quan (các vụ va chạm trước đó, sự suy giảm kỹ năng giao thông) và các bệnh lý có thể làm giảm thêm khả năng dự trữ chức năng (ví dụ: bệnh tim thiếu máu cục bộ, bệnh mạch máu não, rối loạn vận động, đái tháo đường, động kinh, rối loạn giấc ngủ và viêm khớp).
• Những bệnh nhân có tiền sử gần đây gặp các tình trạng làm suy giảm ý thức (ví dụ: cơn thiếu máu não thoáng qua, ngất, hạ đường huyết, chóng mặt hoặc co giật) nên ngừng lái xe cho đến khi đảm bảo đã hồi phục (bảng 1).
• Rà soát tất cả các thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thuốc thảo dược cũng như việc sử dụng rượu hoặc các chất kích thích. Đặc biệt lưu ý các thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương như benzodiazepines, antihistamines, thuốc kháng cholinergic và một số thuốc chống trầm cảm ba vòng.
• Khám lâm sàng để đánh giá chức năng thị giác, nhận thức và vận động (bảng 2).

Báo cáo – Một số tiểu bang hoặc tỉnh thành quy định bác sĩ lâm sàng bắt buộc phải báo cáo về những tài xế không an toàn. Bác sĩ cần nắm rõ các quy định tại địa phương. (Xem thêm mục ‘Các vấn đề pháp lý trong đánh giá tài xế lớn tuổi’ ở dưới.)

Giải quyết nhu cầu của tài xế không an toàn – Nếu xác định một tài xế không an toàn trong quá trình thăm khám, các bước tiếp theo bao gồm: dự báo nhu cầu vận chuyển, tìm kiếm các lựa chọn di chuyển thay thế, đồng thời nhận diện và giải quyết các yếu tố tâm lý liên quan đến việc mất khả năng di chuyển và sự độc lập, cũng như tác động tiềm tàng của việc ngừng lái xe đối với sự kết nối xã hội. (Xem thêm mục ‘Giao tiếp với bệnh nhân và gia đình’ ở dưới.)

Nguồn tài liệu – Có sẵn các nguồn tài liệu dành cho bác sĩ lâm sàng, bệnh nhân và gia đình, bao gồm tài liệu từ Hiệp hội Alzheimer, Hiệp hội Người nghỉ hưu Hoa Kỳ (AARP) và Hiệp hội Lão khoa Hoa Kỳ. (Xem thêm mục ‘Nguồn tài liệu cho gia đình và bác sĩ lâm sàng’ ở dưới.)