TÓM TẮT
Tổng quan bệnh lý – Rụng tóc kiểu nam (MPHL; rụng tóc androgen ở nam giới) là một dạng rụng tóc không sẹo phổ biến, đặc trưng bởi sự mất các sợi tóc tận cùng ở những vùng cụ thể trên da đầu (hình 1A-D). Mục tiêu chính của điều trị MPHL là nhằm cải thiện các tác động tiêu cực về mặt tâm lý xã hội. (Xem phần ‘Giới thiệu’ ở dưới và “Rụng tóc kiểu nam (rụng tóc androgen ở nam giới): Cơ chế bệnh sinh, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán”, mục ‘Tác động tâm lý xã hội’.)
Tư vấn bệnh nhân – Cần tư vấn kỹ lưỡng cho những bệnh nhân có nguyện vọng điều trị MPHL. Việc điều trị thành công thường đòi hỏi sự tuân thủ điều trị dài hạn. Trao đổi chi tiết với bệnh nhân về các lựa chọn điều trị, tác dụng không mong muốn, kết quả kỳ vọng và cách dùng thuốc đúng cách sẽ giúp lựa chọn phương pháp phù hợp và giảm nguy cơ bỏ điều trị sớm. (Xem phần ‘Tư vấn bệnh nhân’ ở dưới.)
Đánh giá đáp ứng điều trị – Đáp ứng lâm sàng với các liệu pháp điều trị MPHL thường chậm; do đó, thời điểm đánh giá là rất quan trọng. Trong thực hành lâm sàng, đáp ứng điều trị thường được đánh giá thông qua thăm khám thực thể. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, việc chụp ảnh lâm sàng định kỳ sẽ mang lại nhiều giá trị. (Xem phần ‘Đánh giá đáp ứng’ ở dưới.)
Định nghĩa về một đáp ứng điều trị chấp nhận được có thể khác nhau. Nhìn chung, đáp ứng đạt yêu cầu được xem là khi tình trạng rụng tóc ngừng tiến triển và độ che phủ của tóc cải thiện khiến bệnh nhân hài lòng. (Xem phần ‘Đánh giá đáp ứng’ ở dưới.)
Tiếp cận điều trị – Các phương pháp điều trị chính cho MPHL ở nam giới trưởng thành bao gồm: minoxidil (dạng bôi hoặc uống liều thấp), thuốc ức chế 5-alpha reductase (finasteride và dutasteride), điều biến quang sinh học (còn gọi là liệu pháp laser mức độ thấp [LLLT]), huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) và cấy tóc. Trong đó, minoxidil bôi và finasteride uống là hai liệu pháp được nghiên cứu rộng rãi nhất. Các biện pháp ngụy trang (ví dụ: sợi keratin, tóc giả, v.v.) là lựa chọn bổ sung cho những bệnh nhân đáp ứng kém với điều trị hoặc muốn tránh các can thiệp y khoa và thủ thuật. (Xem phần ‘Tiếp cận điều trị’ ở dưới.)
Điều trị ban đầu (sơ đồ 1)
- Bệnh nhân muốn tránh điều trị bằng thuốc ức chế 5-alpha reductase đường uống
Đối với người trưởng thành rụng tóc kiểu nam không muốn dùng thuốc ức chế 5-alpha reductase đường uống, chúng tôi đề nghị điều trị ban đầu bằng minoxidil 5% (dạng dung dịch hoặc bọt) thay vì các liệu pháp khác (Khuyến cáo 2C). Lý do từ chối thuốc uống có thể là do lo ngại về tác dụng không mong muốn hoặc ưu tiên dùng thuốc bôi tại chỗ.
Minoxidil uống liều thấp là một lựa chọn thay thế cho minoxidil bôi đối với những bệnh nhân ưu tiên đường uống. Tuy nhiên, dữ liệu về hiệu quả của minoxidil uống còn hạn chế hơn.
- Bệnh nhân mong muốn điều trị bằng thuốc ức chế 5-alpha reductase đường uống
Đối với người trưởng thành rụng tóc kiểu nam muốn dùng thuốc ức chế 5-alpha reductase, chúng tôi đề nghị điều trị ban đầu bằng phối hợp finasteride uống và minoxidil 5% bôi (dung dịch hoặc bọt) thay vì dùng đơn trị liệu (Khuyến cáo 2C). Thuốc ức chế 5-alpha reductase đường uống có thể hiệu quả hơn minoxidil bôi, và liệu pháp phối hợp có thể mang lại hiệu quả cao hơn so với việc dùng riêng lẻ từng loại.
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, những bệnh nhân chọn thuốc ức chế 5-alpha reductase thường coi trọng hiệu quả đã được chứng minh qua các thử nghiệm lâm sàng, thoải mái với việc dùng thuốc uống dài hạn và chấp nhận rủi ro về các tác dụng không mong muốn của liệu pháp này.
Đáp ứng không đủ với điều trị ban đầu – Đối với người trưởng thành đáp ứng kém với finasteride uống hoặc minoxidil bôi, chúng tôi đề nghị sử dụng minoxidil uống liều thấp cho bước điều trị tiếp theo thay vì các liệu pháp khác (Khuyến cáo 2C). Với những bệnh nhân có tiền sử đáp ứng kém với finasteride, chuyển sang dùng dutasteride uống là một lựa chọn hợp lý, vì dutasteride có thể hiệu quả hơn finasteride trong điều trị MPHL.
Các lựa chọn bổ sung bao gồm phối hợp thêm các liệu pháp khác như điều biến quang sinh học, PRP hoặc finasteride bôi tại chỗ.
Đáp ứng không đạt yêu cầu với điều trị nội khoa – Cấy tóc là một lựa chọn cho những bệnh nhân không đạt được kết quả hài lòng với điều trị không phẫu thuật. Ứng viên lý tưởng là những bệnh nhân có tình trạng MPHL ổn định hoặc được kiểm soát tốt bằng thuốc, mong muốn cải thiện vĩnh viễn tình trạng rụng tóc và có đủ vùng tóc dự trữ để cấy. Cần đánh giá kỹ lưỡng các ứng viên cấy tóc và tư vấn đầy đủ về kết quả kỳ vọng cũng như nhu cầu tiếp tục điều trị nội khoa để duy trì kết quả tối ưu. (Xem phần ‘Cấy tóc’ ở dưới.)