TÓM TẮT
Các nhóm thuốc chẹn kênh canxi – Tất cả các thuốc chẹn kênh canxi được phê duyệt đều ức chế kênh canxi loại L trên tế bào, nhưng được phân thành hai nhóm chính dựa trên tác dụng sinh lý chiếm ưu thế: nhóm dihydropyridine, chủ yếu gây giãn mạch và ít ảnh hưởng đến nhịp tim và sức co bóp cơ tim; và nhóm non-dihydropyridine, có tác dụng giãn mạch kém hơn nhưng làm chậm sức co bóp và dẫn truyền cơ tim. (Xem Nhóm dihydropyridine phía trên và Nhóm non-dihydropyridine phía trên.)
Các tác dụng phụ đã biết – Các tác dụng ngoại ý có thể xảy ra với thuốc chẹn kênh canxi khác nhau tùy thuộc vào loại thuốc và liều lượng.
Nhóm dihydropyridine (ví dụ: amlodipine, felodipine, nifedipine) có thể gây đau đầu, chóng mặt, bừng mặt và phù ngoại biên phụ thuộc vào liều ở khoảng 20 đến 30% bệnh nhân. Phù liên quan đến sự tái phân phối dịch từ khoang mạch máu vào mô kẽ và có thể được xử trí bằng cách phối hợp các phương pháp sau: giảm liều, chuyển sang thuốc nhóm non-dihydropyridine, hoặc thêm thuốc ức chế men chuyển (ACEi) hoặc thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARB). (Xem Phù phía trên.)
Các tác dụng ngoại ý chính của nhóm non-dihydropyridine (verapamil và diltiazem) là táo bón, có thể gặp ở khoảng 25% bệnh nhân, cũng như nhịp tim chậm và suy giảm cung lượng tim. Do tác dụng ức chế nhịp và ức chế sức co bóp cơ tim, không nên sử dụng thuốc chẹn kênh canxi nhóm non-dihydropyridine cho bệnh nhân đang dùng thuốc chẹn beta hoặc bệnh nhân suy tim phân suất tống máu giảm (HFrEF), hội chứng suy nút xoang, hoặc block nhĩ thất độ II hoặc độ III. (Xem Ảnh hưởng đối với chức năng tim phía trên.)
Ngoài ra, việc sử dụng kéo dài cả hai nhóm dihydropyridine và non-dihydropyridine đều có thể dẫn đến tăng sản lợi trong một số trường hợp.
Các tác dụng phụ tiềm ẩn (chưa được chứng minh) – Một số tác dụng ngoại ý nghiêm trọng đã được gán cho nhóm thuốc chẹn kênh canxi, mặc dù dữ liệu hỗ trợ các mối liên hệ này còn yếu và chưa thuyết phục, bao gồm: tăng tỷ lệ tử vong sau nhồi máu cơ tim (MI) cấp với các thuốc tác dụng ngắn nhưng không xảy ra với thuốc tác dụng kéo dài; tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp ở bệnh nhân tăng huyết áp dùng thuốc tác dụng ngắn nhưng không xảy ra với thuốc tác dụng kéo dài; tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư vú; và tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa. Các dữ liệu mạnh mẽ hơn cho thấy thuốc chẹn kênh canxi không làm tăng nguy cơ ung thư hoặc xuất huyết tiêu hóa. Do đó, nhìn chung nên tránh sử dụng các thuốc chẹn kênh canxi dihydropyridine tác dụng ngắn. Tuy nhiên, các thuốc tác dụng kéo dài, chẳng hạn như nifedipine hệ thống điều trị qua đường tiêu hóa (GITS) hoặc amlodipine, cho thấy an toàn và hiệu quả trong việc điều trị tăng huyết áp và giảm các biến cố tim mạch, bao gồm nhồi máu cơ tim nhưng đặc biệt là đột quỵ. (Xem Các tác dụng bất lợi nghiêm trọng được đề xuất nhưng chưa được chứng minh phía trên.)