Thai kỳ ở phụ nữ mắc bệnh lupus ban đỏ hệ thống

TÓM TẮT

• Nguy cơ trong thai kỳ

  Đa số bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống (SLE) trải qua thai kỳ không có biến chứng; tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều nguy cơ trong quá trình mang thai, bao gồm việc tăng hoạt độ bệnh SLE và các kết cục thai kỳ bất lợi. SLE đang hoạt động tại thời điểm thụ thai là yếu tố dự báo mạnh mẽ cho các kết cục bất lợi. (Xem ‘Nguy cơ trong thai kỳ’ ở dưới.)

• Lập kế hoạch mang thai

  Việc lập kế hoạch mang thai ở bệnh nhân SLE giúp có thời gian đánh giá liệu thai kỳ có gây ra rủi ro quá cao cho mẹ hoặc thai nhi hay không, từ đó giảm thiểu các yếu tố ảnh hưởng xấu đến kết cục thai kỳ (ví dụ: bệnh đang hoạt động, sử dụng một số loại thuốc nhất định) và đảm bảo các yếu tố bảo vệ được thiết lập (ví dụ: sử dụng hydroxychloroquine [HCQ]) (sơ đồ 1). (Xem Lập kế hoạch mang thai ở dưới.)

• Tư vấn tiền thai kỳ

  Bệnh nhân SLE có ý định mang thai cần được tư vấn về các vấn đề thường gặp trong thai kỳ, các rủi ro về bệnh tật và tử vong cho cả mẹ và thai nhi liên quan đến thai kỳ, cũng như hồ sơ nguy cơ cá thể hóa của từng người. (Xem Tư vấn trước khi thụ thai ở dưới.)

• Quản lý thuốc

  Mặc dù một số thuốc điều trị SLE có tiềm năng gây hại hoặc chống chỉ định trong thai kỳ, nhưng nhiều thuốc khác vẫn an toàn (bảng 1). Những bệnh nhân có kế hoạch thụ thai lý tưởng nhất nên được duy trì các thuốc tương thích với thai kỳ, bao gồm HCQ, và tiếp tục điều trị trong suốt thời gian mang thai. (Xem Quản lý thuốc và Hydroxychloroquine ở dưới.)

• Quản lý trong thai kỳ

  Tổng quan về quản lý bệnh nhân mang thai mắc SLE, bao gồm cả những người có hội chứng antiphospholipid (APS) đi kèm, được trình bày trong bảng (bảng 2). Chăm sóc tối ưu cho bệnh nhân SLE trong thai kỳ đòi hỏi sự phối hợp và cộng tác chặt chẽ giữa toàn bộ ê-kíp y tế, bao gồm bác sĩ thấp khớp và bác sĩ sản khoa có kinh nghiệm quản lý thai kỳ nguy cơ cao (ví dụ: chuyên gia y học bào thai). (Xem Quản lý trong thời kỳ mang thai ở dưới.)

• Theo dõi hoạt độ SLE

  Sau khi xác nhận có thai, bệnh nhân SLE cần được theo dõi định kỳ hoạt độ bệnh thông qua thăm khám lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng. (Xem Theo dõi hoạt độ SLE ở dưới.)

• Tiền sản giật
  • Aspirin trong dự phòng tiên phát

    Phụ nữ mắc SLE có nguy cơ tiền sản giật cao hơn so với quần thể chung. Các khuyến cáo về việc sử dụng aspirin liều thấp để dự phòng tiền sản giật được thảo luận chi tiết trong một phần riêng. (Xem Aspirin để dự phòng cấp 1 ở dưới và “Tiền sản giật: Dự phòng”, mục ‘Đối tượng chỉ định’.)

  • Phân biệt tiền sản giật và đợt bùng phát SLE

    Đợt bùng phát viêm thận lupus trong thai kỳ có thể gây nhầm lẫn với tiền sản giật (ví dụ: tăng protein niệu, suy giảm chức năng thận, tăng huyết áp và giảm tiểu cầu); các đặc điểm lâm sàng thường giúp phân biệt hai chẩn đoán này. (Xem Phân biệt tiền sản giật với đợt bùng phát SLE ở dưới.)

  • Xử trí các đợt bùng phát SLE

    Việc điều trị SLE hoạt động ở bệnh nhân mang thai được hướng dẫn dựa trên mức độ nặng và mức độ tổn thương cơ quan (sơ đồ 2), tương tự như ở bệnh nhân không mang thai. Tuy nhiên, các lựa chọn điều trị hạn chế hơn vì một số thuốc ức chế miễn dịch có thể đi qua hàng rào nhau thai và tiềm tàng gây hại cho thai nhi. Do đó, cần cân nhắc giữa rủi ro của việc điều trị và rủi ro khi SLE không được kiểm soát gây ảnh hưởng tiêu cực đến mẹ và/hoặc thai nhi. (Xem Tiếp cận điều trị ở dưới.)

    • Đợt bùng phát nhẹ

      Đối với bệnh nhân có đợt bùng phát nhẹ, chúng tôi khởi đầu bằng glucocorticoid đường uống không chứa fluor thay vì loại có chứa fluor (Khuyến cáo 2C). Liều lượng và thời gian điều trị chính xác tùy thuộc vào loại và mức độ bùng phát của bệnh, nhưng thông thường liều prednisone hoặc tương đương là dưới 20 mg/ngày. (Xem Đợt bùng phát nhẹ ở dưới.)

    • Đợt bùng phát trung bình

      Đối với bệnh nhân có đợt bùng phát trung bình, chúng tôi phối hợp glucocorticoid đường uống không chứa fluor và azathioprine thay vì chỉ dùng đơn trị liệu glucocorticoid (Khuyến cáo 2C). Những bệnh nhân vẫn tiếp tục diễn tiến bệnh dù đã điều trị ban đầu có thể cần bổ sung một số liệu pháp sinh học. (Xem Đợt bùng phát trung bình ở dưới.)

    • Đợt bùng phát nặng

      Bệnh nhân mang thai có đợt bùng phát SLE nặng thường yêu cầu điều trị phối hợp glucocorticoid không chứa fluor, azathioprine và các liệu pháp ức chế miễn dịch và/hoặc điều hòa miễn dịch bổ sung. (Xem Đợt bùng phát nặng ở dưới.)

• Quản lý hậu sản

  Bệnh nhân SLE sau sinh cần được theo dõi liên tục để phát hiện đợt bùng phát bệnh và có thể cần điều chỉnh thuốc, đặc biệt là khi đang cho con bú. (Xem Quản lý sau sinh ở dưới.)