Lymphoma liên quan đến HIV: Dịch tễ học, yếu tố nguy cơ và sinh bệnh học

TÓM TẮT

Mô tả – Trong số những người sống chung với HIV, từ 25 đến 40% sẽ phát triển bệnh lý ác tính, trong đó khoảng 10% phát triển u lympho không Hodgkin (NHL). Tỷ lệ mắc NHL ở bệnh nhân dương tính với HIV cao hơn đáng kể so với dân số chung, tuy nhiên tỷ lệ này đã giảm nhờ việc sử dụng rộng rãi liệu pháp kháng retrovirus (ART); mức độ giảm thay đổi tùy theo phân nhóm mô bệnh học. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới và ‘Tác động của ART’ ở dưới.)

Các nhóm NHL chính liên quan đến HIV – NHL liên quan đến HIV có thể được chia thành ba nhóm chính (xem ‘Các phân nhóm NHL đặc hiệu’ ở dưới):

• NHL hệ thống (>80%)
• U lympho nguyên phát tại hệ thần kinh trung ương (CNS) (15%)
• U lympho tràn dịch nguyên phát (hoặc u lympho khoang cơ thể) (<5%)

Các phân nhóm phổ biến nhất – Các phân nhóm NHL hệ thống thường gặp nhất ở người sống chung với HIV gồm khoảng:

• U lympho Burkitt (BL; 25%)
• U lympho tế bào B lớn lan tỏa (DLBCL; 75%)
• U lympho nguyên bào tương (PL; dưới 1%)
• U lympho tế bào T (1 đến 3%)
• U lympho tế bào B tiến triển chậm (<10%)

Các phân nhóm đặc trưng liên quan đến HIV – Mặc dù nhiều phân nhóm NHL cũng xuất hiện ở những bệnh nhân không bị suy giảm miễn dịch, nhưng u lympho tràn dịch nguyên phát, u lympho nguyên bào tương và DLBCL dương tính với EBV chủ yếu xảy ra ở những bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch, đặc biệt là ở người sống chung với HIV. (Xem ‘Các phân nhóm NHL đặc hiệu’ ở dưới.)

Các yếu tố nguy cơ – Các yếu tố nguy cơ của u lympho liên quan đến HIV bao gồm cả các yếu tố nguy cơ đặc hiệu của HIV, chẳng hạn như số lượng tế bào CD4 thấp và tải lượng virus HIV cao, cùng các yếu tố nguy cơ chung làm tăng khả năng mắc NHL ở bệnh nhân không nhiễm HIV. (Xem ‘Các yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)

Cơ chế bệnh sinh – Cơ chế bệnh sinh của NHL trong bối cảnh nhiễm HIV chưa được hiểu rõ hoàn toàn, nhưng tình trạng rối loạn điều hòa miễn dịch dẫn đến mất kiểm soát đối với các loại virus, như virus Epstein-Barr (EBV), được cho là đóng vai trò quan trọng. Các NHL liên quan đến HIV thường có nguồn gốc từ tế bào B. Quá trình này bao gồm sự tăng sinh không kiểm soát của các tế bào B bị ngừng phát triển và không thể biệt hóa giai đoạn cuối. Những thay đổi về di truyền có thể liên quan, không chỉ trong cơ chế bệnh sinh của các u lympho liên quan đến HIV mà còn trong việc xác định mô bệnh học của các dòng tế bào tăng sinh tạo dòng kết quả. (Xem ‘Bệnh học phân tử’ ở dưới.)