Bắt đầu cho trẻ bú mẹ

TÓM TẮT

Chính sách và môi trường bệnh viện – Các chiến lược then chốt nhằm hỗ trợ khởi đầu và duy trì nuôi con bằng sữa mẹ được trình bày trong “Mười bước nuôi con bằng sữa mẹ thành công” của Tổ chức Y tế Thế giới (bảng 1), bao gồm các chính sách bệnh viện và thực hành lâm sàng trọng tâm về giáo dục và hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ trong giai đoạn chăm sóc tiền sản, trong thời gian nằm viện sinh con và sau đó. (Xem thêm mục ‘Mười bước nuôi con bằng sữa mẹ thành công’ ở dưới.)

Chăm sóc sau sinh – Trẻ sơ sinh nên được tiếp xúc da kề da với mẹ ngay sau khi sinh thường hoặc sinh mổ, trừ khi có chống chỉ định về mặt y khoa. Trong thời gian tiếp xúc da kề da này, cần khuyến khích lần cho bú đầu tiên (hình 1). Trẻ nên được ở cùng phòng với mẹ trong suốt thời gian nằm viện để tăng cường gắn kết và thiết lập việc nuôi con bằng sữa mẹ (hình 2). (Xem thêm mục ‘Tổng quan về chăm sóc sau sinh’ ở dưới.)

Hướng dẫn cơ bản

• Tần suất – Để giúp thiết lập việc nuôi con bằng sữa mẹ, cha mẹ mới nên được hướng dẫn cho trẻ bú theo mọi dấu hiệu (cho bú theo nhu cầu) và khuyến khích trẻ bú cho đến khi có dấu hiệu no. (Xem thêm mục ‘Cho bú theo mọi dấu hiệu’ ở dưới.)
• Ngậm bắt vú đúng – Người mẹ cũng cần được hướng dẫn cách bắt đầu cho bú để đạt được tư thế ngậm bắt vú đúng, trong đó núm vú nằm cao và sâu trong miệng trẻ (hình 4 và hình 5). Đau khi cho con bú là dấu hiệu then chốt của việc ngậm bắt vú không đúng và cần được xử lý ngay lập tức bằng cách cho trẻ nhả vú ra và cho ngậm lại ở tư thế hiệu quả hơn. (Xem thêm mục ‘Tối ưu hóa kỹ thuật cho bú’ và ‘Điều chỉnh khi ngậm bắt vú gây đau’ ở dưới.)

Theo dõi

Cả yếu tố từ mẹ và trẻ đều liên quan đến nguy cơ sản xuất sữa không đủ (bảng 3). Những cặp mẹ-con có các yếu tố nguy cơ này có thể cần hỗ trợ tăng cường từ khi sinh để đảm bảo trẻ được bú thường xuyên, ngậm bắt vú đúng và làm rỗng bầu vú nhằm tối đa hóa lượng sữa. Các dấu hiệu cảnh báo trẻ không nhận đủ sữa bao gồm: cân nặng của trẻ nằm dưới đường phân vị thứ 75 trên biểu đồ theo dõi sụt cân sơ sinh (NEWT) và bất kỳ dấu hiệu mất nước nào (bảng 4). (Xem thêm mục ‘Đánh giá lượng sữa trẻ nhận được’ ở dưới.)

Cặp mẹ-con nên được đánh giá sớm sau khi xuất viện và được theo dõi sát sao cho đến khi việc nuôi con bằng sữa mẹ được thiết lập ổn định. Các nội dung chính của quá trình theo dõi này được tóm tắt trong bảng (bảng 5). (Xem thêm mục ‘Theo dõi sau xuất viện’ ở dưới.)