Tổng quan về xạ hình tưới máu cơ tim gắng sức

TÓM TẮT

Giới thiệu – Chụp hình tưới máu cơ tim bằng dược chất phóng xạ (rMPI) cho phép đánh giá tình trạng tưới máu và chức năng tim lúc nghỉ cũng như trong quá trình gắng sức động hoặc gắng sức bằng thuốc, phục vụ chẩn đoán và quản lý bệnh nhân đã biết hoặc nghi ngờ mắc bệnh động mạch vành (CHD). rMPI gắng sức chủ yếu được dùng để phát hiện sự hiện diện và mức độ lan rộng của bệnh động mạch vành bằng cách kích thích gây thiếu máu cục bộ vùng với sự thay đổi tưới máu, đồng thời phát hiện các vùng nhồi máu thông qua tình trạng giảm tưới máu lúc nghỉ. (Xem thêm mục Giới thiệu ở dưới.)

Chỉ định – Tương tự như các phương pháp thăm dò gắng sức khác (ví dụ: nghiệm pháp gắng sức trên thảm lăn không hình ảnh, siêu âm tim gắng sức, v.v.), phần lớn các nghiên cứu rMPI gắng sức được thực hiện để đánh giá bệnh động mạch vành đã biết hoặc nghi ngờ. Hai lý do chính để ưu tiên thực hiện chẩn đoán hình ảnh gắng sức (rMPI gắng sức hoặc siêu âm tim gắng sức) thay vì ghi điện tâm đồ (ECG) gắng sức là: có các bất thường trên ECG lúc nghỉ khiến kết quả ECG gắng sức không có giá trị chẩn đoán thiếu máu cục bộ, hoặc bệnh nhân không có khả năng thực hiện gắng sức hoặc không thể gắng sức đạt mức yêu cầu. (Xem thêm mục Chỉ định ở dưới.)

Gắng sức vận động – Phương pháp này được ưu tiên hơn so với gắng sức bằng thuốc đối với những bệnh nhân có khả năng thực hiện nghiệm pháp gắng sức. rMPI vận động thường được thực hiện theo phác đồ thảm lăn, với các hình ảnh rMPI được ghi nhận cả lúc nghỉ và sau khi gắng sức đỉnh. Gắng sức bằng thuốc được áp dụng cho những bệnh nhân không thể thực hiện nghiệm pháp vận động. (Xem thêm mục rMPI gắng sức và rMPI dùng thuốc ở dưới.)

rMPI gắng sức bằng thuốc giãn mạch – Phương pháp này sử dụng adenosine, dipyridamole hoặc regadenoson; đây là lựa chọn ưu tiên trong gắng sức bằng thuốc và nên được kết hợp với vận động bất cứ khi nào có thể. Adenosine, dipyridamole và regadenoson gây giãn mạch vành và trong trường hợp hẹp động mạch vành đáng kể, chúng gây ra tình trạng tưới máu cơ tim không đồng nhất do sự khác biệt về dự trữ lưu lượng mạch vành. Sự không đồng nhất của lưu lượng máu cơ tim trong giai đoạn tăng huyết có thể được phát hiện bằng chất đánh dấu tưới máu thông qua chụp cắt lớp vi tính phát xạ đơn photon (SPECT) hoặc chụp cắt lớp phát xạ positron (PET). (Xem thêm mục rMPI bằng thuốc giãn mạch ở dưới.)

Adenosine, dipyridamole và regadenoson nhìn chung an toàn trên những bệnh nhân được lựa chọn phù hợp. Các biến cố bất lợi nghiêm trọng về mặt lâm sàng ít gặp đối với tất cả các thuốc giãn mạch và dobutamine, mặc dù một số tác dụng phụ (ví dụ: đỏ bừng mặt, đau đầu, khó thở) xuất hiện khá thường xuyên. (Xem thêm mục Độ an toàn và so sánh các thuốc giãn mạch ở dưới.)

rMPI gắng sức bằng Dobutamine – Đây là một lựa chọn khác cho thăm dò gắng sức bằng thuốc ở những bệnh nhân không thể vận động và có chống chỉ định với thuốc giãn mạch. Bằng cách tăng cả lực co bóp cơ tim (inotropy) và tần số tim (chronotropy), dobutamine làm tăng nhu cầu oxy của cơ tim lên mức tương đương với sau khi vận động. Atropine có thể được phối hợp với dobutamine khi không đạt được nhịp tim mục tiêu (THR) ở liều đỉnh của dobutamine. (Xem thêm mục rMPI dùng Dobutamine ở dưới.)

Phác đồ SPECT – Các phác đồ nghỉ/gắng sức đơn đồng vị sử dụng dược chất phóng xạ gốc Tc99m là các nghiên cứu SPECT MPI được thực hiện phổ biến nhất, mặc dù các phác đồ chỉ gắng sức (stress-only) đang trở nên phổ biến hơn ở những bệnh nhân được lựa chọn phù hợp. (Xem thêm mục Các giao thức SPECT ở dưới.)

Hình ảnh PET – PET rMPI, nếu có sẵn, mang lại lợi ích bổ sung là giảm phơi nhiễm phóng xạ cho bệnh nhân nhờ chu kỳ bán rã vật lý ngắn của các chất đánh dấu tưới máu PET và khả năng định lượng tuyệt đối lưu lượng máu cơ tim. PET rMPI dường như có độ chính xác chẩn đoán cao hơn SPECT MPI, tuy nhiên các tài liệu nghiên cứu về PET còn hạn chế hơn so với SPECT. Việc triển khai PET rMPI bị hạn chế phần nào bởi chu kỳ bán rã vật lý ngắn của các đồng vị phóng xạ hiện có và sự sẵn có của máy quét PET cho chẩn đoán hình ảnh tim. (Xem thêm mục Hình ảnh PET ở dưới.)