TÓM TẮT
Dịch tễ học – Đau xơ cơ là nguyên nhân phổ biến nhất gây đau cơ xương khớp toàn thân, với tỷ lệ hiện mắc khoảng 2% đến 5% tại Hoa Kỳ và các quốc gia khác. (Xem thêm ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng
Các triệu chứng cốt lõi (chẩn đoán) – Triệu chứng điển hình của đau xơ cơ là tình trạng đau lan tỏa hoặc đau nhiều vị trí (ví dụ: đau đối xứng hai bên, cả trên và dưới thắt lưng), kéo dài ít nhất 3 tháng và không do một bệnh lý nào khác gây ra (bảng 1). (Xem thêm ‘Đau cơ xương khớp lan tỏa’ ở dưới.)
Các triệu chứng cốt lõi khác bao gồm mệt mỏi (bao gồm kiệt sức về thể chất và/hoặc tinh thần) và rối loạn giấc ngủ. (Xem thêm ‘Mệt mỏi và rối loạn giấc ngủ’ ở dưới.)
Các triệu chứng phổ biến khác – Rối loạn tâm trạng (ví dụ: triệu chứng trầm cảm hoặc lo âu), rối loạn nhận thức (ví dụ: “sương mù não” hoặc “fibro fog”) và các triệu chứng thần kinh khác (ví dụ: đau đầu, dị cảm, rối loạn chức năng tự chủ) cũng thường gặp. (Xem thêm ‘Các triệu chứng phổ biến khác’ ở dưới.)
Đánh giá và chẩn đoán – Đau xơ cơ là một chẩn đoán lâm sàng; không có xét nghiệm cận lâm sàng, thủ thuật hay hình ảnh học nào dùng để xác nhận chẩn đoán. Quá trình đánh giá chẩn đoán ở người trưởng thành nghi ngờ đau xơ cơ được tóm tắt trong sơ đồ (sơ đồ 1), bao gồm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng trọng tâm nhằm loại trừ các chẩn đoán thay thế và tầm soát các bệnh đồng mắc. (Xem thêm ‘Đánh giá và chẩn đoán’ ở dưới.)
Các xét nghiệm bổ sung có thể được chỉ định khi nghi ngờ cao một số chẩn đoán thay thế nhất định. Tuy nhiên, chúng tôi tránh việc lạm dụng xét nghiệm không cần thiết (phương pháp “truy tìm” bệnh không mục đích) để loại trừ mọi nguyên nhân tiềm tàng gây đau và mệt mỏi, vì cách tiếp cận này là không cần thiết, có thể gây nhiễu chẩn đoán chính xác do các kết quả dương tính giả và làm chậm trễ việc triển khai điều trị thích hợp. (Xem thêm ‘Tránh các xét nghiệm không cần thiết’ ở dưới.)
Xác lập chẩn đoán – Chẩn đoán đau xơ cơ được thực hiện trên lâm sàng đối với những bệnh nhân có triệu chứng điển hình (ví dụ: đau lan tỏa hoặc đau nhiều vị trí [MSP] kéo dài trên 3 tháng, cùng với các đặc điểm cốt lõi khác như mệt mỏi và rối loạn giấc ngủ), trong điều kiện không có các đặc điểm gợi ý chẩn đoán thay thế. (Xem thêm ‘Xác lập chẩn đoán’ và ‘Các đặc điểm gợi ý chẩn đoán thay thế’ ở dưới.)
Đối với các bác sĩ chưa có nhiều kinh nghiệm hoặc chưa tự tin trong việc chẩn đoán đau xơ cơ, chúng tôi khuyến khích sử dụng tiêu chuẩn chẩn đoán của Trường Cao đẳng Thấp khớp Hoa Kỳ (ACR) năm 2010 hoặc tiêu chuẩn phân loại đau của Hiệp hội Đau Hoa Kỳ (APS) (AAPT) để định hướng đánh giá chẩn đoán. (Xem thêm ‘Phân loại và đề xuất tiêu chuẩn chẩn đoán’ ở dưới.)
Các bệnh lý chồng lấp (đi kèm) mạn tính – Đau xơ cơ thường chồng lấp với một số bệnh lý mạn tính phổ biến nhưng khó xác định, đặc trưng bởi tình trạng mệt mỏi và đau nhưng thiếu cơ chế sinh lý bệnh rõ ràng, như được trình bày trong bảng (bảng 3). (Xem thêm ‘Các bệnh lý chồng lấp (đi kèm) mạn tính’ ở dưới.)
Chẩn đoán phân biệt – Chẩn đoán phân biệt của đau xơ cơ rất rộng, các bệnh lý chính cần xem xét được tóm tắt trong bảng (bảng 4). Thông thường, các bác sĩ có thể phân biệt đau xơ cơ với các nguyên nhân gây đau lan tỏa khác dựa trên bệnh sử, khám lâm sàng và một số xét nghiệm cận lâm sàng hạn chế. (Xem thêm ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)
Khi nào cần chuyển tuyến – Mặc dù bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu có thể chẩn đoán đau xơ cơ trong hầu hết các trường hợp, nhưng nên hội chẩn với bác sĩ chuyên khoa Thấp khớp khi chẩn đoán không chắc chắn. Việc chuyển tuyến đến các chuyên khoa khác có thể cần thiết để đánh giá các bệnh lý đi kèm (ví dụ: chuyên khoa y học giấc ngủ khi nghi ngờ có rối loạn giấc ngủ nguyên phát). (Xem thêm ‘Khi nào cần chuyển tuyến’ ở dưới.)