Giáo dục hen suyễn và tự quản lý

TÓM TẮT

Các nội dung chính trong giáo dục bệnh nhân hen: Ba nội dung trọng tâm trong giáo dục bệnh nhân bao gồm: chức năng và cách sử dụng thuốc đúng cách, sinh lý bệnh của hen, cùng với việc phòng ngừa và xử trí các triệu chứng. Danh sách chi tiết các chủ đề giáo dục về hen theo Chương trình Giáo dục và Phòng chống Hen Quốc gia được trình bày trong bảng (bảng 1). (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Hen phế quản là gì?: Bệnh nhân và gia đình cần hiểu rõ ba đặc điểm chính của hen: viêm đường hô hấp, nhạy cảm với các yếu tố khởi phát và tình trạng tắc nghẽn luồng khí tạm thời dẫn đến khó thở. Việc nắm vững các đặc điểm này là cơ sở để hiểu về tác dụng của thuốc điều trị và tầm quan trọng của việc tránh các yếu tố khởi phát. (Xem thêm phần ‘Hen phế quản là gì?’ ở dưới.)

Kế hoạch hành động cho bệnh hen: “Kế hoạch hành động cho bệnh hen” được xây dựng dựa trên sự phối hợp giữa bệnh nhân (và gia đình) với nhân viên y tế điều trị, bao gồm các thông tin và hướng dẫn về chăm sóc hàng ngày cũng như quản lý các đợt cấp. Các ví dụ về kế hoạch hành động được cung cấp trong các hình (mẫu 1 và mẫu 2). Ngoài ra, kế hoạch hành động dành cho học sinh tại trường cũng rất hữu ích (kế hoạch hành động cho học sinh). Việc lập kế hoạch hành động bằng văn bản đặc biệt quan trọng đối với những bệnh nhân hen dai dẳng mức độ trung bình đến nặng hoặc những người có tiền sử xuất hiện các đợt cấp nặng. (Xem thêm phần ‘Kế hoạch hành động cho bệnh hen’ ở dưới.)

Hướng dẫn sử dụng thuốc: Thuốc hít là thành phần then chốt trong quản lý hen, do đó việc sử dụng bình xịt đúng cách là điều thiết yếu. Bệnh nhân và gia đình cần được hướng dẫn chi tiết và thực hành mẫu cách sử dụng đúng cho từng loại bình xịt, buồng đệm hoặc thiết bị hít được chỉ định (hình 1, hình 3, hình 2, bảng 7, bảng 3, bảng 4 và bảng 5). (Xem thêm phần ‘Sử dụng bình xịt đúng cách’ ở dưới, “Sử dụng thiết bị hít ở người lớn” và “Sử dụng thiết bị hít ở trẻ em”.)

Dấu hiệu và triệu chứng của hen: Giáo dục bệnh nhân hen bao gồm cả việc hướng dẫn nhận biết các triệu chứng của một đợt cấp tiềm tàng, chẳng hạn như khó thở, khò khè, nặng ngực và ho. (Xem thêm phần ‘Dấu hiệu và triệu chứng của hen’ ở dưới.)

Hướng dẫn sử dụng lưu lượng đỉnh (peak flow meter) có thể giúp bệnh nhân phát hiện những thay đổi của luồng khí trước khi triệu chứng xuất hiện, đồng thời cung cấp bằng chứng khách quan về sự thay đổi luồng khí khi các triệu chứng khởi phát. (Xem thêm phần ‘Theo dõi’ ở dưới.)

Phương pháp giao tiếp: Cần khéo léo tìm hiểu về khả năng tiếp cận thuốc, những lo ngại của bệnh nhân về bệnh hen hoặc các phương pháp điều trị, các nhu cầu tâm lý xã hội và sự tuân thủ phác đồ điều trị để tránh gây tâm lý mặc cảm hoặc ngại ngùng cho bệnh nhân. Việc thể hiện sự quan tâm, chia sẻ, trấn an và xây dựng mối quan hệ hợp tác sẽ giúp cải thiện hiệu quả giao tiếp. (Xem thêm phần ‘Giao tiếp’ ở dưới.)

Đối tượng nghiên cứu: Các khuyến nghị về giáo dục bệnh nhân hen này tập trung vào trẻ em trên 5 tuổi, thanh thiếu niên và người trẻ tuổi, thay vì người cao tuổi. Việc giáo dục bệnh nhân hen cho người cao tuổi — những người thường có nhu cầu chăm sóc y tế phức tạp hơn — hiện vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ.