Virus Á cúm ở trẻ em

TÓM TẮT

Vi sinh học – Virus Parainfluenza (PIV) là các virus RNA sợi đơn, có màng bọc, thuộc họ Paramyxoviridae. Bốn serotype chính gây bệnh ở người (PIV-1, PIV-2, PIV-3, PIV-4) đã được mô tả. (Xem thêm phần ‘Vi-rút học’ ở dưới.)

Miễn dịch tự nhiên – Miễn dịch tự nhiên đối với PIV không hoàn toàn, do đó tình trạng tái nhiễm thường xuyên xảy ra. Ở trẻ có hệ miễn dịch bình thường, các đợt tái nhiễm thường diễn tiến nhẹ hơn so với lần nhiễm đầu tiên. (Xem thêm phần ‘Miễn dịch tự nhiên’ ở dưới.)

Dịch tễ học và truyền nhiễm – PIV thường gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi mắc nhiễm trùng đường hô hấp trên. Trẻ suy giảm miễn dịch có nguy cơ cao diễn tiến nhiễm trùng nặng. (Xem thêm phần ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

PIV lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp giữa người với người, hít phải các giọt bắn đường hô hấp hoặc qua các vật dụng trung gian (fomites). Thời gian ủ bệnh dao động từ 2 đến 6 ngày. (Xem thêm phần ‘Truyền bệnh và thời gian ủ bệnh’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng – PIV gây ra nhiều bệnh lý đường hô hấp trên và dưới, từ các hội chứng giống cảm lạnh nhẹ đến viêm phổi đe dọa tính mạng. PIV-1 và PIV-2 thường liên quan đến viêm thanh quản thanh khí phế quản (croup), PIV-3 liên quan đến viêm phổi và viêm tiểu phế quản, trong khi PIV-4 có thể gây ra cả hai nhóm bệnh hô hấp trên và dưới. (Xem thêm phần ‘Bệnh đường hô hấp’ ở dưới.)

Xác nhận xét nghiệm – Đa số trẻ có hệ miễn dịch bình thường biểu hiện các hội chứng lâm sàng điển hình do PIV hoặc các virus hô hấp khác gây ra (ví dụ: croup, viêm tiểu phế quản) thường không cần làm xét nghiệm vi sinh. Việc xác nhận bằng xét nghiệm có giá trị trong việc loại trừ các tác nhân gây nhiễm trùng khác ở trẻ nhập viện vì viêm phổi mắc phải tại cộng đồng, trẻ bệnh nặng và/hoặc suy giảm miễn dịch. (Xem thêm phần ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Khi cần xác nhận, phương pháp xét nghiệm PCR để phát hiện RNA của virus được ưu tiên nhờ độ nhạy cao, độ đặc hiệu cao và thời gian trả kết quả nhanh. Nếu không có PCR, có thể chẩn đoán bằng xét nghiệm tìm kháng nguyên nhanh hoặc nuôi cấy virus. (Xem thêm phần ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Xử trí – Nhiễm PIV thường tự giới hạn; trẻ có hệ miễn dịch bình thường được điều trị bằng các biện pháp hỗ trợ. Hiện chưa có thuốc kháng virus được cấp phép nào chứng minh được hiệu quả lâm sàng. Chăm sóc hỗ trợ cho trẻ theo từng hội chứng lâm sàng cụ thể được thảo luận riêng (xem thêm phần ‘Điều trị’ ở dưới):

• Cảm lạnh thông thường (xem “Cảm lạnh thông thường ở trẻ em: Xử trí và phòng ngừa”, phần ‘Các biện pháp chung’)
• Viêm thanh quản thanh khí phế quản (xem “Viêm thanh quản thanh khí phế quản (Croup): Xử trí”)
• Viêm tiểu phế quản (xem “Viêm tiểu phế quản ở trẻ nhũ nhi và trẻ em: Điều trị, kết cục và phòng ngừa”)
• Viêm phổi mắc phải tại cộng đồng (xem “Viêm phổi ở trẻ em >28 ngày tuổi: Điều trị nội trú”, phần ‘Chăm sóc hỗ trợ và bổ trợ’ và “Viêm phổi mắc phải tại cộng đồng ở trẻ em: Điều trị ngoại trú”, phần ‘Tóm tắt và khuyến nghị’)